Osmanlı döneminde alınıp başka diyarlara götürülen yarı aslan yarı insan Lamassu Heykelleri
Lamassu nedir?
Lamassu, Asur saraylarının ve şehir kapılarının girişine konan, insan başlı, kanatlı, boğa ya da aslan gövdeli koruyucu dev heykellerdir. Kötü ruhları ve düşmanları uzak tuttuğuna inanılırdı. En ünlü örnekleri Nimrud ve Horsabad’dan çıkarıldı; bugün British Museum, Louvre, Chicago’daki Oriental Institute ve New York’taki Metropolitan Müzesi‘nde sergileniyor.
| Uygarlık | Asur, MÖ 9-7. yüzyıl |
|---|---|
| Görevi | Sarayı ve kapıyı korumak |
| Bugün | British Museum, Louvre, Metropolitan |
Lamassuların beş bacağı var: önden bakınca dimdik duruyor, yandan bakınca yürüyor gibi görünsünler diye. Bu dev heykellerin çoğu 1840’larda Osmanlı’nın Musul eyaletinden izinle Londra ve Paris’e taşındı.
Lamassu Nedir? Asur’un Kanatlı Koruyucu Heykelleri
Asurlular az sayıda müstakil heykel yapmışlardır. Bunlar; iri yarı gardiyan figürleri, aslanlar ve kanatlı yaratıklar, sakallı insan kafaları ve çoğunlukla insan başlı Lamassu’lardır. Asur mitolojisinde yer alan efsanevi bir yaratıktır. Bu heykeli kutsal mekanların önüne koyarak orayı korunaklı hale getirdiklerine inanırlar. National Georaphic’in hazırladığı belgeselde bugun birçok ünlü müzede sergilenen ( British Museum, Metropolitan, Louvre gibi) Asur eserlerinin Osmanlı döneminde yarı casusluk yarı arkeolojik kazı altında nasıl götürüldükleri anlatılıyor.
Lamassu Heykellerinin Neden Beş Bacağı Var?
Lamassu’lar dikdörtgen bir bloğun iki tarafına, yüksek rölyefle kabartılmıştır ve kafaları etkileyici bir biçimde yapılmıştır. Ayrıca beş bacakları vardır, böylece iki taraftan da bir bütün halinde görülebilirler.
Bunlar krallık kapılarında bulunurlar. Bu, Anadolu’dan gelen bir mimari üsluptur. Bazı kaynaklar ise kafasının insan, vücudunun boğa, ayaklarının deve ve kanatlarının kartal kanadı olduğunu söylemektedir.
Asur Eserleri Osmanlı Döneminde Nasıl Götürüldü?
Bugünkü Irak’ta yer alan Nemrud ve Ninova antik kentlerindeki Asur kalıntıları, 1840’larda burada diplomat olarak bulunan Austen Henry Layard tarafından ortaya çıkarılmıştı. Osmanlı imparatorluğunu zor bir döneminden faydalanarak antik kentlerde sökülen parçalar bulundukları bölgeden alınarak müzelere taşınmış.
Trafalgar Meydanı’ndaki Hurma Kutusu Lamassu
Irak asıllı Ameriaklı sanatçı Michael Rakowitz, Irak’ın Musul kentinde IŞİD tarafından 2015’te yıkılan Lamassu isimli kanatlı boğa heykelinin kopyasını yaptı.
İngiltere’nin başkenti Londra’daki Trafalgar Meydanı’nda açılışı yapılan ve sanatçının 10 bin boş hurma şerbeti kutusu kullanarak yaptığı heykel, tarihseverlerin akınına uğradı.
Eser, 2018-2020 yılları arasında Trafalgar Meydanı’ndaki ‘Dördüncü Sütun’ isimli kaidede sergilendi.
Sık Sorulan Sorular
Lamassu heykelleri nerede?
Lamassu heykellerinin bilinen örnekleri bugünkü Irak’taki Nimrud, Horsabad ve Ninova gibi Asur kentlerinden çıkarıldı. Bugün Londra’daki British Museum, Paris’teki Louvre, Chicago’daki Oriental Institute ve New York’taki Metropolitan Müzesi’nde görülebilir.
Lamassu neden beş bacaklı?
Heykeller hem önden hem yandan bakılacak şekilde tasarlanmıştır. Önden bakıldığında iki bacağıyla dimdik duruyor, yandan bakıldığında dört bacağıyla yürüyor gibi görünür. Bu sayede figür her iki açıdan da eksiksiz algılanır.
Lamassu hangi uygarlığa ait?
Lamassu, Asur uygarlığına aittir ve büyük ölçüde MÖ 9. ile 7. yüzyıllar arasına tarihlenir. Saray ve şehir kapılarının iki yanına koruyucu olarak yerleştirilirdi.
Lamassu heykelleri Avrupa’ya nasıl gitti?
Heykellerin çoğu 19. yüzyılın ortalarında, bölge Osmanlı yönetimindeyken yapılan kazılarda çıkarıldı. İngiliz Austen Henry Layard gibi kazıcılar tarafından Londra ve Paris’e taşındılar.
Bu Ay Nereye?
İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.
Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.
