Kapadokya Gezilecek Yerler: Vadiler, Balon Turu ve Detaylı Gezi Rehberi

Evinizi tadilat için elden geçirdiğinizi, bir duvarı yıktığınızı ve arkasından yerin sekiz kat altına inen bir şehir çıktığını düşünün. 1963’te Derinkuyu’da tam olarak bu oldu. Kapadokya böyle bir yer: Peri bacalarına bakarken bile, ayaklarınızın altında başka bir dünyanın sessizce beklediğini hissedersiniz.

Sabahın ilk ışığında gökyüzünü dolduran yüzlerce balon, kayalara oyulmuş kiliselerde bin yıllık freskler, gün batımında pembeye dönen vadiler… Burası güzel atlar diyarı, burası Kapadokya. 1985’ten beri UNESCO Dünya Mirası listesinde olan bölgeyi bu rehberde vadi vadi, köy köy gezeceğiz.

Kapadokya Rehberlerim: Hangi Yazıda Ne Var?

Kapadokya tek yazıya sığmayacak kadar zengin. Bu yazı bölgenin genel haritası; her konuyu ayrıntısıyla anlattığım rehberler de burada:

• Kapadokya balon turu: fiyat, süre, iptal, güvenlik ve lisanslı işletmeler
• Kırmızı tur ve yeşil tur: hangi turda hangi duraklar var, hangisini seçmeli
• Kapadokya gezi rotası: 1, 2 ve 3 günlük plan
• Kapadokya’da nerede kalınır?: Göreme, Uçhisar, Ürgüp ve diğer köylerin karşılaştırması
• Göreme Açık Hava Müzesi: kiliseler, freskler ve gezi sırası
• Kapadokya yeraltı şehirleri: Derinkuyu mu Kaymaklı mı?
• Mustafapaşa (Sinasos): taş konaklar ve mübadele hikayesi

Kapadokya’da Gezilecek Yerler

Kapadokya’yı gezmenin en kolay yolu köy köy düşünmek: Göreme ve vadileri, Uçhisar, Avanos ile Zelve ve Çavuşin, Ürgüp ile Ortahisar ve Mustafapaşa, bir de güneydeki yeraltı şehirleri. Aşağıdaki haritada yazıda geçen yerlerin hepsini görebilir, bir noktaya tıklayarak yol tarifi alabilirsiniz.

Göreme: Açık hava müzesi ve vadiler

Bölgenin kalbi Göreme. Göreme Açık Hava Müzesi’ne girdiğiniz anda kendinizi bambaşka bir dünyada buluyorsunuz: Kayalara oyulmuş kiliseler, şapeller ve manastırlar, bin yıllık fresklerle dolu. Karanlık Kilise’nin canlı renkleri, Yılanlı Kilise’nin ejderha sahnesi, Tokalı Kilise’nin lacivert duvarları en çok konuşulanlar. Burayı görmeden Kapadokya’yı gezdim diyemezsiniz. Hangi kiliseden başlayacağınızı ve fresklerde neye bakacağınızı Göreme Açık Hava Müzesi rehberimde anlattım; müzenin sanat tarihine daha derin bakmak isterseniz Sanatın Öyküsü’ndeki Göreme Açık Hava Müzesi’nde Görülmesi Gereken 15 Yer yazısı da iyi bir başlangıç.

Göreme’nin asıl keyfi ise yürüyüş. Uçhisar’dan Göreme’ye inen yaklaşık 4 km’lik Güvercinlik Vadisi, adını kayalara oyulmuş güvercin yuvalarından alıyor. Güllüdere’de kayısı ağaçları ve üzüm bağları arasında yürürken Üç Haçlı Kilise ve Ayvalı Kilise gibi kaya kiliselerinin önünden geçiyorsunuz; gün doğumunda balonların en güzel göründüğü yer de burası. Manzarasıyla Aşk Vadisi, müzenin hemen yanından başlayan Zemi Vadisi ve 10. yüzyıldan kalma freskleriyle El Nazar Kilisesi de Göreme’den yürüyerek ulaşabileceğiniz duraklar. Gün batımında kasabayı tepeden görmek için Göreme Panorama’ya çıkın; akşam serinliği için yanınıza bir hırka almayı unutmayın.

Uçhisar: Kapadokya’nın çatısı

Bölgenin her yerinden görünen Uçhisar Kalesi’ne “Kapadokya’nın çatısı” deniyor. Tepesinden Ürgüp’ü, Avanos’u, Kızılçukur’u ve havalar açıksa karlı Erciyes’i görebiliyorsunuz; gün batımı için en sevdiğim noktalardan biri. Kalenin kuzeyindeki Cevizli’de bir zamanlar sığınak ve güvercinlik olarak kullanılan kaya odalar bugün kafe ve pansiyon olmuş. Uçhisar’ın ikinci kalesi Tığraz ise yamaçtan yerin altına doğru inen odaları ve tünelleriyle daha az bilinen ama görülmeye değer bir yapı.

Avanos, Paşabağ, Zelve ve Çavuşin

Kızılırmak kıyısındaki Avanos, çömlekçiliğiyle ünlü; atölyelerden birinde çarkın başına oturup çamura dokunmadan dönmeyin. Kasabanın tahta asma köprüsünden nehrin iki yakasını dolaşabilir, dünyanın en tuhaf müzelerinden biri sayılan Saç Müzesi’ne uğrayabilirsiniz. Toprakla ilgili sanatı görmek isterseniz Yeraltı Seramik Müzesi de Avanos’ta.

Avanos yolundaki Paşabağ (Rahipler Vadisi), çok başlı peri bacalarıyla Kapadokya’nın kartpostal manzarası; peri bacalarından birinin içinde Aziz Simeon’a adanmış bir şapel var. Hemen yanındaki Zelve’de ise 1952’ye kadar insanlar yaşıyordu; kaya düşmeleri tehlikeli hale gelince köy boşaltıldı. Devrent Vadisi’nde deveye benzeyen peri bacasını aramak, Çavuşin’de 10. yüzyıldan kalma kiliseleri ve terk edilmiş eski köyü görmek, akşamı da Kızılçukur’da gün batımıyla bitirmek bu bölgenin klasik rotası. Bu durakların çoğu kırmızı turun içinde.

Ürgüp, Ortahisar ve Mustafapaşa

Kapadokya’ya gitmemiş olsanız bile Üç Güzeller’i mutlaka görmüşsünüzdür. Efsaneye göre kızının fakir bir çobanla evlenmesini affetmeyen kral, aileyi yok etmesi için askerlerini göndermiş; prenses dua edince üçü de taşa dönüşmüş: öndeki çoban, ortadaki çocukları, en arkadaki prenses. Ürgüp’ün en yüksek noktası Temenni Tepesi’nde dilek türbesini ve Tahsin Ağa Kütüphanesi’ni görebilir, kasabayı ve Erciyes’i tepeden izleyebilirsiniz. Dürüst olayım, aynı adlı diziyle ünlenen Asmalı Konak’ı yalnızca onun için gitmeye değer bulmuyorum; Ürgüp rotanızın üzerindeyse uğrayın.

Bölgenin en büyük peri bacası sayılan Ortahisar Kalesi’nin tepesinden Göreme, Avanos ve Ürgüp’ü aynı anda görüyorsunuz. Ürgüp’e 5 km uzaklıktaki Mustafapaşa ise eski adıyla Sinasos; taş oymalı Rum konakları ve 1924 mübadelesinin hüzünlü hikayesiyle Kapadokya’nın en sakin köşelerinden biri. Hikayesini Mustafapaşa (Sinasos) yazımda anlattım.

Yeraltı şehirleri

Kapadokya’nın bir de yerin altında bir yüzü var. En ünlüsü yaklaşık 85 metre derinliğe inen Derinkuyu, ona en yakın rakibi ise Kaymaklı; ikisi de ziyarete açık ve aralarında yaklaşık 10 km var. Daha az kalabalık seçenekler arasında Avanos yakınındaki Özkonak, Ürgüp yolundaki Mazı ve Acıgöl’deki Tatlarin var. Dar tünellerden ve dik merdivenlerden geçildiği için klostrofobiniz varsa dikkatli olun. Hangisini seçeceğinizi ve kim tarafından, neden yapıldıklarını Kapadokya yeraltı şehirleri yazımda karşılaştırdım.

Biraz daha uzağa: Ihlara, Selime ve Soğanlı

Göreme’den yaklaşık bir saat uzaklıktaki Ihlara Vadisi, Melendiz Çayı boyunca yürünen yeşil bir kanyon ve duvarlarında kaya kiliseleri saklıyor. Vadinin ucundaki Selime Manastırı kayaya oyulmuş bir katedral gibi. Kayseri sınırındaki Soğanlı Vadisi ise kalabalıktan uzak kiliseleriyle sakin bir yarım gün vadediyor. Ihlara ve Selime yeşil turun klasik durakları; bu noktaları programa nasıl ekleyeceğinizi gezi rotası yazımda anlattım.

Kapadokya’da Balon Turu

Gün doğumunda yüzlerce balonun aynı anda havalanışı Kapadokya’nın simgesi. Balonlar yalnızca Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) her sabah verdiği izinle kalkıyor; rüzgar, sis ya da yağış varsa uçuş iptal oluyor, bu yüzden balonu ilk sabahınıza planlayın. Binmeseniz bile gün doğumunda Göreme çevresindeki tepelerden balonları ücretsiz izleyebilirsiniz. Fiyatlar, iptal durumunda ne olduğu ve SHGM’nin lisanslı işletme listesi Kapadokya balon turu rehberimde.

Balonun dışında Kapadokya’yı ATV ya da jeep safarisiyle, bisikletle veya at sırtında gezmek de mümkün. Güzel atlar diyarına gelmişken at turu bence çok yakışıyor; dolunaya denk gelirseniz Güllüdere’deki gece yürüyüşleri de unutulmaz.

Kırmızı Tur mu, Kendi Başınıza mı?

Arabanız yoksa bölgeyi günübirlik turlarla gezmek en pratik yol. Kırmızı tur kuzeydeki klasik durakları (Göreme, Uçhisar, Paşabağ, Zelve, Devrent, Avanos), yeşil tur ise güneydeki bir yeraltı şehrini, Ihlara Vadisi’ni ve Selime’yi kapsıyor. Araç kiralarsanız aynı rotayı kendi temponuzda yapabilirsiniz. Turların farklarını ve dolmuşla nasıl gezileceğini kırmızı tur ve yeşil tur karşılaştırmamda anlattım.

Kapadokya’ya Nasıl Gidilir?

Uçakla gelecekseniz Göreme’ye en yakın havalimanı yaklaşık 40 km uzaklıktaki Nevşehir Kapadokya Havalimanı; Kayseri Havalimanı ise yaklaşık 75 km uzakta ve daha çok seferi var. Bölge geniş ve toplu taşıma kısıtlı olduğu için kendi aracınızla gelmek ya da araç kiralamak size özgürlük kazandırır. Karayoluyla Kapadokya’ya yaklaşık mesafeler:

• Ankara: 325 km
• Eskişehir: 497 km
• Bursa: 650 km
• İstanbul: 760 km
• İzmir: 850 km
• Çanakkale: 925 km

Kapadokya’da Nerede Kalınır, Kaç Gün Kalmalı?

İlk kez gidiyorsanız müzeye ve balon alanlarına yürüme mesafesindeki Göreme, manzara ve sakinlik için Uçhisar, daha kasaba havasında bir konaklama için Ürgüp iyi seçenekler; mağara otellerin çoğu bu üç yerde. Köyleri tek tek Kapadokya’da nerede kalınır yazımda karşılaştırdım. Süre olarak en az 2, rahat bir tempo için 3 gün ayırın; balon iptal olursa ertesi sabah yeniden deneme şansınız olur. Gün gün plan için Kapadokya gezi rotası yazıma bakabilirsiniz.

Kapadokya’da Ne Yenir?

Kapadokya mutfak açısından bir Hatay ya da Antep değil ama sizi mutlu edecek lezzetler var. En ünlüsü testi kebabı: Avanos’un çömleklerinde sebzelerle ağır ağır pişen et, masaya getirilip testi kırılarak servis ediliyor. Keşkeğin daha tane tane bırakılan hali gendirme, kuzu eti ve kayısıyla yapılan kayısı yahnisi, altında üzümlü pekmezli, üstünde nohutlu pilav olan iki katlı zerdeli pilav ve ekmek hamuruyla rulo yapılıp fırında pişen Nevşehir mantısı da denemeniz gerekenler. Tatlı olarak un helvasının yöresel halleri dolaz ve asideyi, eve dönerken de Kaymaklı kasabasıyla özdeşleşmiş, günlerce emek isteyen kuru kaymağı unutmayın.

Kapadokya aynı zamanda bir bağ ve şarap bölgesi. Kocabağ ve Turasan gibi üreticilerde şarap tadımı yapabilirsiniz. Yolunuz eylülde bağ bozumu zamanına denk gelirse, bölgede düzenlenen bağ bozumu etkinliklerini de kaçırmayın.

Kapadokya’nın Hikayesi

Kısa bir tarih

Bölgede yazılı tarih Asurlu tüccarlarla başlıyor: MÖ 20. yüzyılda Kültepe’de (Kaniş) ticaret kolonileri kuran Asurlular, Anadolu’daki ilk yazılı belgeleri, yani “Kapadokya tabletlerini” bıraktı. Ardından bölge yüzyıllarca Hititlerin elinde kaldı. Adı Pers döneminden geliyor: Pers yazıtlarında “Katpatuka” olarak geçen bu ad yaygın olarak “güzel atlar ülkesi” diye yorumlanıyor. MS 17’de Roma’ya bağlanan bölgenin merkezi Kayseri (Caesarea) oldu.

4. yüzyılda Kayseri Piskoposu Aziz Basileios’un öğretisiyle Göreme ve çevresi erken Hristiyan manastır yaşamının merkezlerinden biri oldu; bugün gördüğünüz fresklerin büyük kısmı 10. ve 11. yüzyıllardan kalma. 1071 Malazgirt’ten sonra bölge Türklerin eline geçti; Rum ve Türk köyleri yüzyıllarca yan yana yaşadı. 1924 nüfus mübadelesiyle Rum halk bölgeden ayrıldı ve geride bugün gezdiğimiz kiliseleri, taş evleri bıraktı.

Peri bacaları nasıl oluştu?

Yaklaşık 10 milyon yıl önce Erciyes, Hasan Dağı ve Güllü Dağ’ın püskürttüğü küller bölgeyi kalın bir tüf tabakasıyla örttü. Rüzgar, yağmur ve sel suları yumuşak tüfü zamanla aşındırırken, tepedeki daha sert kaya parçaları altlarındaki tüfü korudu; bugünkü şapkalı peri bacaları böyle ortaya çıktı. Dünyanın başka yerlerinde de benzer şekiller var ama bu kadar yoğun oldukları yer Kapadokya.

Peri bacası efsanesi

Efsaneleri çok severim. Anlatılana göre bir zamanlar dağların tepesinde yaşayan devler kızınca ateş saçarmış. Periler ülkesinin padişahı Kapadokya halkının haline üzülmüş, perileriyle dağların ateşine kar ve buz yağdırmış; korkan devler yerin en derinine kaçmış. O günden sonra insanlar kayaların içindeki mağaralarda, periler de kayaların tepesindeki küçük odacıklarda yaşamış. “Peri bacası” adı da şekillerinin bacaya benzemesinden ve içlerinde perilerin yaşadığına inanılmasından geliyor.

Sık Sorulan Sorular

Kapadokya hangi ilde?

Kapadokya tek bir şehir değil, bir bölge. Göreme, Uçhisar, Avanos, Ürgüp ve yeraltı şehirlerinin çoğu Nevşehir’de; Ihlara Vadisi ve Selime Aksaray’da, Soğanlı Vadisi ise Kayseri sınırları içinde.

Kapadokya’ya hangi mevsimde gidilir?

İlkbahar ve sonbahar hem yürüyüş hem de balon için en rahat dönem. Yaz ayları balonun en sık uçtuğu zaman ama öğle saatleri sıcak geçiyor. Kışın karla kaplı peri bacaları çok güzel görünüyor, ancak sis ve rüzgar yüzünden balon iptalleri artıyor.

Kapadokya’yı gezmek ücretli mi?

Vadilerde yürümek, Devrent (Hayal Vadisi) ve Güvercinlik Vadisi gibi seyir noktalarını gezmek ücretsiz. Göreme Açık Hava Müzesi, Zelve–Paşabağ, Derinkuyu ve Kaymaklı yeraltı şehirleri ile Ihlara Vadisi gibi ören yerleri ise Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı ve ücretli; bu yerlerde MüzeKart geçiyor. Güncel ücretleri ve saatleri muze.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.

Kapadokya’da gün batımı nerede izlenir?

En sevilen yerler Kızılçukur Vadisi’ndeki seyir tepesi, Göreme’ye tepeden bakan Aşıklar Tepesi ve Uçhisar Kalesi çevresi. Kızılçukur’da kayalar gün batımında adını veren kızıl renge bürünüyor.

Kapadokya’da hangi vadilerde yürüyüş yapılır?

Göreme çevresinde Güllüdere, Kızılçukur, Güvercinlik ve Aşk Vadisi (Bağlıdere) en bilinen rotalar; çoğu birkaç saatte yürünebiliyor ve yollar birbirine bağlanıyor. Daha uzun ve yeşil bir yürüyüş isterseniz Aksaray tarafındaki Ihlara Vadisi’nde Melendiz Çayı boyunca yürüyebilirsiniz.

Kapadokya UNESCO Dünya Mirası listesinde mi?

Evet. “Göreme Milli Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları” 1985’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı; Türkiye’nin listeye giren ilk alanlarından biri.

Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.