Çivi yazısını Anadolu’ya öğreten Asurlar – Mezopotamya (MÖ 2000 – MÖ 609)

Anadolu’nun yazılı tarihi Kayseri’de başladı: Kültepe’deki Asur ticaret kolonisinde bulunan 23.000’den fazla tablet, Anadolu’nun bilinen ilk yazılı belgeleri. Tüccarların mektuplarında borç, faiz ve aile kavgaları bile var.

Asurlular Kimdir? Kısa Tarih ve Anadolu’ya Gelen Yazı

Asurlular yaklaşık MÖ 2000 ile MÖ 609 yılları arasında varlığını sürdürmüş bir devlettir ve tarihi araştırmalar neticesinde Asurluların 3 kez yıkılıp 3 kez tekrar kurulduğu bilinmektedir. Kuzey Mezopotamya’da, Dicle Nehri çevresinde (bugünkü Kuzey Irak) kurulan Asurlular, Yeni Asur döneminde Mısır’dan İran’a uzanan geniş bir bölgede hüküm sürmüşlerdir. Asur, Khalah ve Ninova şehirleri Asurluların en ünlü şehirlerindendir.

• Başkenti Ninova MÖ 612’de Medler ve Babilliler tarafından yıkılan Asur’luların yıkılmasındaki en önemli sebep komşuları ile olan kötü ilişkileriydi.
• Asurlular uluslar arası ticaretle uğraşarak farklı bölgelerde ticaret kolonileri kurmuşlardır.
• Kayseri Kültepe’de kurdukları ticaret merkezleriyle yaptıkları yazışmalar sonucunda MÖ 2000’de Anadolu’ya ilk kez yazıyı getirmişlerdir.
• M.Ö 2000 yıllarının başından itibaren özellikle Anadolu’da koloniler kurmuş, Anadolu’ya yazıyı taşımışlardır.
• Çivi yazısını kullanmışlardır.
• En ünlü erken kütüphanelerden biri olan Asurbanipal Kütüphanesi’ni kurmuşlardır.
• Anadoluya ilk yazıyı getirerek Anadolunun tarih çağlarına geçmesini sağlamışlardır.
• Asurluların başkenti Ninova kentidir. M.Ö 1000 yılının başından itibaren Doğu Anadolu içlerine doğru genişleyen imparatorluklarıyla birlikte ilerleyen Asurlular kuzeyde Elazığ ve Palu’ya kadar yayılmışlardır. Asur hükümdarları sıklıkla fethedilen toprakların yerel halkını oradan sürerek yerlerine Asur’luları yerleştirmiş ve bu bölgeleri Asur’lulaştırmışlardır.

• İmparatorluğun M.Ö 7. yüzyıl sonunda çökmesiyle birlikte Asur halkı da tarihi kayıtlardan silinir. Son olarak Harran ve çevresinde yaşadıkları bilinmekle birlikte kayıtlarda yer almasa da Eski imparatorluk topraklarında daha sonraki yüzyıllarda da yaşamlarını sürdürdükleri ve zamanla bölgenin diğer halkları içinde eriyip gittikleri aşikardır. Günümüzde yaşayan bazı Süryaniler, Asurluların soyundan geldiklerini iddia etmektedirler.

Asur Mimarisi ve Sanatı: Saraylar, Mühürler, Kabartmalar

Asur mimarlığının en belli karakteri din dışı olmasıdır. Tapınaklar ise genellikle ikişer tanrıya ayrılmış, büyük kral saraylarına ek olarak yapılmıştır. Asur yapılarında sütun ilk defa (M. Ö. 1100) tarihlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Saraylar bir nevi büyük evler topluluğuydu. Heykelcilik Mısır’da olduğu kadar gelişmemiş, halk arasına girmemişti. Yalnız krallar, tapınakları ve sarayları süslemek için tanrıların ve kendilerinin heykellerini yaptırırlardı.

Asur sanatının sözü edilmeye değer en önemli buluntuları mühürler ve çivi yazılı belgelerdir. Bu dönem sanatına ilişkin çeşitli kapkacak, küçük heykelcikler, alçak kabartmalar, sfenksler, silahlar, yazılı belgeler Asurlular’a mahsus özellikler taşır.

III. Salmanasar Heykeli ve Yazıtı Ne Anlatıyor?

Kral Heykeli – III. Salmanasar (M.Ö 858 – 824 Yeni Asur dönemi) Yazıtta Kral kendini, büyük, kudretli, dört iklimin kralı, bütün evrenin prenslerinin, haşmetlilerinin, krallarının kuvvetli ve kudretli rakibi olarak tanımlamış. Asur kentinin duvarlarını yeniden yaptırmış ve kendi heykelinin bir suretini de kentin kapısına koydurmuş.

Sık Sorulan Sorular

Asurlular nerede yaşadı?

Asurlular, Kuzey Mezopotamya’da Dicle Nehri çevresinde yaşadı. Başkentleri arasında Asur, Nimrud (Kalhu) ve Ninova vardı. Yeni Asur döneminde toprakları Mısır’dan İran’a kadar uzandı.

Asurlular yazıyı Anadolu’ya nasıl getirdi?

Asurlu tüccarlar MÖ 2000’lerin başında Kayseri yakınlarındaki Kültepe’de (Kaniş) ticaret kolonileri kurdu. Ticari yazışmalarında kullandıkları çivi yazısı böylece Anadolu’ya ulaştı. Kültepe’de bulunan 23.000’den fazla tablet, Anadolu’nun yazılı tarihinin başlangıcı sayılır.

Asur devleti ne zaman yıkıldı?

Asur’un başkenti Ninova, MÖ 612’de Medler ve Babilliler tarafından yıkıldı. Asurlular son direnişlerini Harran çevresinde gösterdi ve devlet MÖ 609’da tamamen sona erdi.

Asurbanipal Kütüphanesi nedir?

Asurbanipal Kütüphanesi, Asur kralı Asurbanipal’in Ninova’da kurdurduğu, binlerce kil tabletten oluşan bir arşivdir. Gılgamış Destanı’nın en bilinen kopyaları bu kütüphanede bulunmuştur ve Asurluların en ünlü mirasları arasında sayılır.

Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.