Urla Köyleri Rehberi: Barbaros, Bademler, Özbek ve Diğerleri

Urla deyince akla önce İskele’de gün batımı ve Bağ Yolu’nda şarap gelir. Oysa ilçenin doğusunda, mezarlığındaki taşların arka yüzüne insanların sahnede ün yaptığı rolün adının yazıldığı bir köy var: Bademler. Türkiye’nin ilk köy tiyatrosu 1933’ten beri burada perde açıyor ve köyde sahneye çıkmamış insan neredeyse yok.

Urla benim için biraz da bağlar, köyler ve sofralar demek; asıl hikayesi de merkezde değil, ilçeye dağılmış köylerinde saklı. Korkuluklarla süslenen sokaklar, kapısı çalınabilen evler, Rum köylerinden kalma taş köprüler ve sahibinin balığını kendisinin tuttuğu lokantalar bu köylerde. Bu yazıda Urla köylerini tek tek anlatıyorum: hangisi neyle meşhur, nerede ne yenir, hangi otobüs nereye gider ve 2026’da hangi şenlik ne zaman yapıldı. Urla’yı bir bütün olarak görmek isterseniz önce Urla gezi rehberime göz atın.

Urla Köyleri Haritası

Haritada yazıda geçen köyleri ve köylerdeki gezilecek yerleri bulabilir, bir noktaya tıklayarak yol tarifi alabilirsiniz.

Urla Köyleri Tek Tek

Urla’nın köyleri dört yöne dağılıyor: batıda Barbaros, Birgi, Zeytinler ve Uzunkuyu; doğuda Bademler; kuzeyde Özbek, Gülbahçe ve Balıklıova; güneyde Kuşçular, Yağcılar ve Demircili. 2014’ten bu yana resmi olarak hepsi “mahalle” sayılıyor ama yerel halk da belediye de onlara hala köy diyor. Her birini aşağıda kendi başlığında anlattım.

Barbaros Köyü: Oyuklar, Çat Kapı Evler ve Dünya Listesi

Barbaros, Urla’nın batısında, eski adı Sıradam olan bir köy. 2025’te BM Turizm Örgütü’nün En İyi Turizm Köyleri listesine Türkiye’den seçilen dört köyden biri oldu; ödül plaketi Eylül 2026’da köy meydanına yerleştirildi. Seçimde sürdürülebilir turizm, yerel üretim ve dayanışma örnekleri öne çıktı. Köyün en tanınan yüzü, kapısında “Çat Kapı” yazan evler: Türkiye Turizm Tanıtım Ajansı’na göre bu evlerde köyün zeytinyağı, sebzesi ve otlarıyla pişen yemekleri uygun fiyata yiyebiliyorsunuz.

Oyuk, yörede bostan korkuluğunun adı. Oyuk Festivali 2016’dan beri imeceyle düzenleniyor; ilk yıl 416 kişilik köyde 400 kadar oyuk yapıldığı aktarılıyor. Urla Belediyesi’nin duyurusuna göre festival 2026’da 21-23 Ağustos’ta yapıldı ve aynı günlerde Barbaros Köy Yaşam Merkezi’nde bir çini sergisi açıldı. Bağ Yolu’nun başlangıcı köye yaklaşık 3 km mesafede; şaraphaneleri Urla Bağ Yolu rehberimde ayrıca sıraladım.

Bademler Köyü: Köy Tiyatrosu, Oyuncaklar ve Çiçek Seraları

Bademler’i 1923’ten itibaren yerleşik hayata geçen Tahtacı Türkmenleri kurdu; adını tepedeki birkaç badem ağacından aldı. 1933’te yedek subay öğretmen Mustafa Anarat okul çocuklarına Aka Gündüz’ün “Yarım Osman” oyununu oynattı ve köy tiyatrosu böyle başladı. Oyunlar uzun yıllar köy meydanında ve tütün depolarında sahnelendi; bugünkü tiyatro binasını köylüler kendi imkanlarıyla yaptı ve bina 1969’da açıldı.

Köy tiyatrodan ibaret değil. Berlin’de Altın Ayı kazanan Susuz Yaz filmi burada çekildi, 1962’de Türkiye’nin ilk köy kalkınma kooperatiflerinden biri burada kuruldu. Kooperatif bugün kesme ve saksı çiçeği yetiştiriyor; Bademler çiçekleri 2022’de Hollanda çiçek borsasında satışa çıktı. Köyde doğan arkeolog Musa Baran’ın 1990’da kurduğu çocuk oyuncakları koleksiyonu, Nisan 2024’ten beri Sabiha Tansuğ’un Anadolu giyimleri sergisiyle aynı binada. Kooperatif 2025’te köyde ilk kez bir Gece Pazarı da kurdu.

Özbek Köyü: Taş Köprüler ve Akkum Kıyısı

Özbek, Urla merkezine yaklaşık 7 km uzaklıkta, mübadeleden önce Rumlarla Türklerin birlikte yaşadığı bir köy. Köyün ortasından geçen dere eskiden Rum ve Türk mahallelerini ayırıyordu; üzerindeki iki tek kemerli taş köprüden Hamamönü Köprüsü 2017’de restore edildi. 17. yüzyılda buradan geçen Evliya Çelebi köyde üzüm ve zeytinin bolluğundan söz eder. Yerleşim yamaçla düzlük arasında bölünmüş; cami, kahvehane ve bakkal eski köy meydanının çevresinde toplanıyor.

Köy sınırları kuzeyde Gülbahçe Körfezi’ne kadar iniyor. Kıyıdaki Akkum hem plajı hem balıkçı barınağıyla biliniyor; Eğriliman ve Aydilek Koyu da Özbek’e bağlı. Yüzme için en uygun noktaları Urla plajları yazımda, Özbek limanındaki Akın’ın Yeri’ni de Urla restoran önerilerimde anlattım. Belediye 2025’te köyde bir “Yaza Merhaba Şenliği” düzenledi.

Balıklıova Köyü: Antik Polichna’dan Balık Sofrasına

Balıklıova, Karaburun Yarımadası’nın en güney ucunda, Urla merkezine yaklaşık 30 km uzaklıkta. Antik adı Polichna; MÖ 413’te komşu Klazomenai’nin bir saldırı girişimi anlatılırken adı geçiyor. Osmanlı döneminde Rum köyüydü, mübadeleden sonra eski yerleşim terk edildi ve köyün adı Türkçeye Balıklıova olarak geçti. Arkasındaki Akdağ sayesinde yazın bile serin rüzgar alıyor; yaz aylarında Akdağ’a tırmanış yapılıyor.

Köyün asıl ünü temiz denizi ve balık lokantaları. Michelin Rehberi’nde yer alan Partal Kardeşler’i rehber şöyle anlatıyor: amca sabah balığa çıkıyor, baba ızgaranın başında, anne mezeleri hazırlıyor, oğul misafiri karşılıyor. Urla Belediyesi Temmuz 2026’da köyde kortejle açılan bir Balıklıova Köyü Şenliği düzenledi. Bir not: Urla’yla özdeşleşen Balıklıova un kurabiyesi bu köyde değil, Gülbahçe’deki imalathanede üretiliyor.

Kuşçular Köyü: Bağ Yolu’nun Kalbi

Kuşçular, Urla merkezinin hemen güneyinde başlayan ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde “Kuşcılar” diye geçen bir köy. Bugün Bağ Yolu’ndaki şaraphanelerin önemli bir kısmı bu köyün sınırlarında: Michelin Rehberi’nde yer alan HUS Şarapçılık’ın adresi Kuşçular, USCA’nın bağları da Kuşçular’daki Kocadağ yamaçlarında. Köyün ovası sebze seralarıyla da tanınıyor. Tadım saatleri ve rezervasyon ayrıntılarını Bağ Yolu yazımda topladım.

Gülbahçe Köyü: Rüzgar, Kampüs ve Arnavut Böreği

Gülbahçe, Urla merkezine 11 km uzaklıkta, Karaburun yolunun üzerinde. Antik adı Rodones; yakınında Hypokremnos adlı antik kentin kalıntıları bulunuyor. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nün yerleşkesi köyün sınırları içinde, bu yüzden köy hızla büyüyor. Körfezin öğleden sonra düzenli esen rüzgarı Gülbahçe’yi kitesörfün merkezlerinden biri yaptı; okulları Gülbahçe kitesörf yazımda anlattım. Mayısta köy meydanında Arnavut Böreği Festivali yapılıyor; 2026’da 11.’si 16-17 Mayıs’ta düzenlendi.

Yağcılar ve Demircili: Güney Kıyısında İki Komşu

Yağcılar, Sığacık Körfezi ile Demircili kıyısının arasında, iki denizin ortasındaki bir vadide. Osmanlı döneminde Rum köyüydü; 1924’te mübadeleyle Selanik’ten gelen aileler yerleşti. Kireçli toprağı ve kendine özgü mikrokliması bağcılığa uygun: köyde 1999’da organik bağ kuran İkidenizarası, 2021’de şaraphanesini ve restoranını açtı. Yağcılar ayrıca Urla’da zeytin alınacak köyler arasında anılıyor.

Demircili, Urla’nın güney kıyısında, aynı adı taşıyan koyun hemen üstünde; koy Urla merkezine yaklaşık 24 km. İzmir’in resmi turizm sitesine göre koyda kafe, duş ve soyunma kabinleri var, rüzgarı sörfe elverişli ve nisan-kasım arasında dalış dersi veriliyor. Köydeki Yörük Aile Evi’nin serpme kahvaltısını restoran yazımda önermiştim.

Birgi, Zeytinler ve Uzunkuyu: Batıdaki Zeytin Köyleri

Barbaros’un batısındaki bu üç köy, eskiden merkezi Uzunkuyu olan Barbaros nahiyesine bağlıydı. Birgi’nin adı, Yunanca kule anlamına gelen “Prygos”tan geliyor; muhtemelen köyün kuzeyindeki Değirmen Dağı’nda bugün yıkık duran üç yel değirmeninden. Mübadeleden önce Rum köyü olan Birgi’de üç sokağın birleştiği küçük bir meydan var, Barbaros’la arasında Kocagöl adlı küçük bir göl uzanıyor. Zeytinler ise iki köyün güneyinde, Çeşme yoluna yakın küçük bir köy; 737 hattının yanı sıra Çeşme otobüsleri de köyden geçiyor.

Uzunkuyu’da Köstem Zeytinyağı Müzesi var: 2017’de açılan müzede Klazomenai’deki 2.600 yıllık zeytinyağı işliğinin birebir kopyası ile Osmanlı dönemi presleri sergileniyor. Ziyaret saatleri kaynaklarda farklı geçtiği için gitmeden müzeyi arayın. Urla Belediyesi’nin Temmuz 2025’te açtığı Uzunkuyu Üretici Pazarı’nda batı köylerinden 23 üretici susuz kavun, kınalı bamya, köy ekmeği, tarhana ve köy makarnası satıyor; pazar açılışta cumartesi ve pazar günleri kuruluyordu.

Urla Köylerinde Festivaller ve Pazarlar Ne Zaman?

Urla’da şenlik takvimi martta ot bayramıyla açılıyor, eylülde kavun şenliğiyle kapanıyor. Aşağıdaki tarihler Urla Belediyesi’nin 2026 duyurularından; tarihler her yıl değiştiği için gitmeden belediyenin haber sayfasını kontrol edin.

Köy pazarlarından resmi kaynakta doğrulayabildiğim iki tane var: hafta sonları kurulan Uzunkuyu Üretici Pazarı ve Bademler kooperatifinin 2025’te açtığı Gece Pazarı. Gece Pazarı’nın hangi akşamlar kurulduğunu resmi bir kaynakta bulamadım; gitmeden kooperatife sormanızı öneririm.

Urla Köylerine Nasıl Gidilir?

Urla köylerine en rahat arabayla gidilir, ama her köye Urla merkezden kalkan bir ESHOT otobüsü de var. Bademler ve Balıklıova’ya İzmir’deki Fahrettin Altay Aktarma Merkezi’nden doğrudan hat bulunuyor. Bazı köy hatlarında sefer sayısı az olduğu için saatleri ESHOT’un sitesinden kontrol edin.

Arabayla gidecekseniz köyleri yöne göre gruplayın: Barbaros, Birgi ve Uzunkuyu Çeşme otoyoluna yakın batı tarafında; Gülbahçe ve Balıklıova Karaburun yolunda; Kuşçular, Yağcılar ve Demircili güneye inen yolda; Bademler ise Seferihisar yönünde. Köyleri Urla’nın geri kalanıyla birleştiren gün gün planı Urla gezi rotası yazımda bulabilirsiniz.

Urla Köylerinde Ne Yenir?

Urla köylerinde godalak ekmeğinden Arnavut böreğine, susuz kavundan günlük balığa kadar her köyün kendine ait bir lezzeti var ve bunların çoğu şenliklere adını veriyor:

• Barbaros: Çat kapı evlerde köyün zeytinyağıyla pişen sebze ve ot yemekleri.
• Bademler: Godalak ekmeği, yani köy ekmeği hamurunun içinde kabuğuyla pişen haşlanmış yumurta.
• Gülbahçe: Arnavut böreği; Balıklıova un kurabiyesinin imalathanesi de bu köyde.
• Nohutalan ve Uzunkuyu: Susuz kavun ve Boşnak böreği.
• Balıklıova ve Özbek: Günlük balık ve deniz mezeleri.
• Kuşçular ve Yağcılar: Bağ restoranlarında şarap eşliğinde Ege mutfağı.

Merkezdeki lokantalar ve bütçeye göre seçenekler için Urla’da nerede ne yenir yazıma bakabilirsiniz.

Urla Köyleri Bir Günde Nasıl Gezilir?

Urla köylerini bir günde gezmek için tek bir yönü seçin; köyler ilçenin dört yanına dağıldığı için hepsini bir güne sığdırmak günün çoğunu yolda geçirmek demek. Önerim şu dört rotadan birini ya da ikisini seçmeniz:

• Batı rotası: Uzunkuyu’da müze ve pazar, Birgi’de kısa bir yürüyüş, öğle yemeği Barbaros’ta.
• Kuzey rotası: Özbek’in taş köprüleri, Akkum’da deniz, gün batımına doğru Balıklıova’da balık.
• Güney rotası: Kuşçular’da bağ tadımı, Yağcılar üzerinden Demircili Koyu’na iniş.
• Doğu rotası: Bademler’de tiyatro binası ve oyuncak sergisi; akşam oyunu varsa geceyi orada bitirmek.

Köylere yakın kalmak isterseniz bağ evleri ve köy pansiyonlarını Urla’da nerede kalınır yazımda bölgelere göre ayırdım.

Sık Sorulan Sorular

Bademler Köy Tiyatrosu’nda oyunlar ne zaman sahneleniyor?

İzmir’in resmi turizm sitesine göre köy tiyatrosunun yeni oyunları her yıl 27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nde prömiyer yapıyor. Salon 150 kişilik, bahçesi 500-600 kişi alıyor. Oyun günleri sezona göre değiştiği için Bademler Kültür ve Sanat Derneği’nin duyurularını takip edin.

Urla’daki Birgi ile Ödemiş’teki Birgi aynı yer mi?

Hayır. İzmir’de iki Birgi var: Aydınoğulları’nın eski başkenti olan ve konaklarıyla tanınan Birgi, Ödemiş’e bağlı. Urla’daki Birgi ise Barbaros’un batısında, zeytinlikler ve kızılçamlar arasında küçük bir köy. Navigasyona “Birgi, Urla” yazmazsanız sizi İzmir’in öbür ucuna, Ödemiş’e yönlendirebilir.

Urla köylerine kışın gidilir mi?

Gidilir; sonbahar ve kış, köylerde zeytin hasadının zamanı. Şubat 2025’te Köstem Zeytinyağı Müzesi’nin ev sahipliğinde ilk Urla Zeytin ve Sanat Festivali yapıldı. Kıyıdaki bazı işletmeler ve bağ restoranları kışın farklı saatlerle çalışabildiği için gitmeden arayın.

💬 Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.