Kapadokya Yeraltı Şehirleri: Derinkuyu mu Kaymaklı mı Gezilmeli?

Yeraltı şehri deyince akla hemen Derinkuyu’nun 85 metrelik derinliği gelir. Oysa 2015’te bölgedeki dört yeraltı şehrini ölçüp haritalayan OBRUK Mağara Araştırma Grubu’na göre Kapadokya’nın en derin havalandırma bacası Derinkuyu’da değil, turların pek uğramadığı küçük Tatlarin’de: tam 83 metre. Aynı ekip bölgede 200’den fazla yeraltı şehri tespit edildiğini, bunların yalnızca küçük bir bölümünün ziyarete açık olduğunu da not ediyor.

Gün ışığından birkaç basamak inince hava serinliyor, tavan alçalıyor ve tünel bir anda tek kişinin ancak eğilerek geçebileceği kadar daralıyor. Bir köşede kapıyı içeriden kapatmak için yuvarlanan dev bir taş, ileride ise yukarıdaki dünyaya uzanan karanlık bir baca: binlerce insanın haftalarca burada nasıl yaşadığını düşünmeden edemiyorsunuz. Bu yazıda Derinkuyu ve Kaymaklı’yı ayrıntısıyla karşılaştırıyor, ardından daha sakin alternatifleri ve bu şehirleri kimin, neden kazdığı sorusunu ele alıyorum. Bölgenin tamamı için Kapadokya gezi rehberime göz atabilirsiniz.

Yazıda anlattığım yeraltı şehirlerinin yerlerini haritada işaretledim. Derinkuyu ile Kaymaklı aynı yol üzerinde, Özkonak ise Avanos tarafında.

Kapadokya Yeraltı Şehirlerini Kim, Ne Zaman ve Neden Yaptı?

Kısa cevap: kesin olarak bilinmiyor; ancak bugünkü araştırmalar bu şehirlerin büyük ölçüde Bizans döneminde, yerel halkın akınlardan korunmak için kazdığı sığınaklar olarak genişlediğini gösteriyor. Bölgede yıllardır inceleme yapan Ali Yamaç ve ekibi, yeraltı şehirlerinin büyük olasılıkla 7. ile 11.-12. yüzyıllar arasında savunma amacıyla oyulduğunu yazıyor. Bu dönem, Bizans ile Arap orduları arasındaki savaşların Anadolu’yu neredeyse her yıl akınlarla sarstığı yüzyıllara denk geliyor.

Daha eski kökenlere dair iddialar da var. Bazı kaynaklar ilk oyukların MÖ 8.-7. yüzyıllarda Frigler tarafından açılmış olabileceğini öne sürüyor; Bakanlığın Kaymaklı tanıtım metni ise ilk katı Hitit dönemine bağlıyor. Ancak bu tarihleri kesinleştiren bir kazı raporu ya da tarihli buluntu yayımlanmış değil. Yumuşak tüf kayası yüzyıllar boyunca yeniden oyulup genişletildiği için en eski izler de büyük olasılıkla silinmiş durumda. 2026’da yayımlanan bir akademik derleme de bu yapıların henüz kapsamlı biçimde arkeolojik olarak incelenmediğini vurguluyor.

Şehirlerin kullanımı Bizans’la da bitmemiş. İngiliz araştırmacı R. M. Dawkins, 1909 Adana olaylarının ardından Derinkuyu köylülerinin yeniden yeraltına sığındığını kaydediyor. Bölgedeki Rum halk 1924’teki nüfus mübadelesiyle ayrılınca tüneller unutulmaya yüz tuttu ve ancak 1960’larda yeniden gün yüzüne çıktı. Bölgenin daha eski tarihini merak ediyorsanız Hitit başkenti Hattuşa yazım iyi bir başlangıç olur.

Derinkuyu Yeraltı Şehri

Derinkuyu, ziyarete açık Kapadokya yeraltı şehirlerinin en derini: Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre derinliği yaklaşık 85 metre. Toplam kat sayısı için kaynaklar 8 ile 18 arasında farklı rakamlar veriyor; Bakanlık ise şehrin şimdilik yalnızca yaklaşık yüzde onunun gezilebildiğini belirtiyor. Popüler yayınlarda sık geçen “20 bin kişi” rakamı da ölçülmüş bir değer değil, bir tahmin.

Derinkuyu’ya nasıl gidilir?

Derinkuyu, Nevşehir-Niğde karayolu üzerinde, Nevşehir’e 30 km uzaklıkta. Göreme, Ürgüp ya da Uçhisar’dan özel araçla gitmek en rahatı; yol boyunca Kaymaklı’dan geçersiniz. Toplu taşımayla gitmek isterseniz Nevşehir merkezdeki köy minibüsü duraklarından kalkan Derinkuyu minibüsleri Kaymaklı’dan geçerek Derinkuyu otogarına iniyor, otogar da yeraltı şehrinin hemen yanında. Saatler mevsime göre değiştiği için dönüş saatini şoföre sormayı unutmayın.

Derinkuyu’da neler görülür?

Üst katlarda ahırlar, kilerler, yemekhane ve şarap yapılan şırahaneler var. Bakanlığın tanıtımına göre 2. kattaki geniş salon, yeraltı şehirlerinde pek rastlanmayan beşik tonozlu tavanıyla dikkat çekiyor ve “misyoner okulu” olarak anılıyor. 3. ve 4. katlardan sonra dik bir merdivenle doğrudan aşağı iniliyor ve en altta haç planlı kiliseye ulaşılıyor.

Derinkuyu’nun asıl dehası havalandırmada. Yeryüzüne açılan 55 metre derinliğindeki ana baca aynı zamanda su kuyusu olarak kullanılmış. Bakanlığa göre bazı kuyuların ağzı bilerek yeryüzüyle bağlantısız bırakılmış; böylece bir saldırı sırasında suyun zehirlenmesi önlenmiş. Katlar arasındaki geçitlerde, içeriden yuvarlanarak kapatılan sürgü taşlarını da göreceksiniz.

Derinkuyu’yu gezmek ne kadar sürer?

Ziyaretçi güzergahını acele etmeden yaklaşık bir saatte gezebilirsiniz. Resmi müze portalına göre 2026 itibarıyla Derinkuyu her gün açık; 1 Nisan-1 Ekim arasında 08.00-19.00 (gişe 18.15’te kapanıyor), kışın 08.00-17.00 (gişe 16.15). Aynı portalda yerli yetişkin bilet 200 TL, yabancı ziyaretçi bileti 13 Euro olarak görünüyor; 18 yaş altı ve 65 yaş üstü Türk vatandaşları için giriş ücretsiz. Ücretler yıl içinde değişebildiği için yola çıkmadan muze.gov.tr‘yi kontrol edin.

Kaymaklı Yeraltı Şehri

Kaymaklı, Kapadokya’nın en yayvan yeraltı şehirlerinden biri: Bakanlığa göre 8 katlı ve bunların 4’ü ışıklandırılarak ziyarete açılmış. 1964’te ziyarete açılan şehir, Derinkuyu’dan daha sığ ama yatayda daha geniş bir yapı sunuyor. İlginç bir ayrıntı: kasabanın bazı evleri doğrudan bu tünellerin üzerinde duruyor ve yerel halk yeraltındaki odaları uzun süre depo olarak kullanmış.

Kaymaklı’ya nasıl gidilir?

Kaymaklı, Nevşehir’in 20 km güneyinde, Derinkuyu’ya giden yol üzerinde. Nevşehir merkezden kalkan Kaymaklı ve Derinkuyu minibüsleri sizi kasaba merkezinde, girişin hemen karşısında bırakıyor. Kendi aracınızla geliyorsanız Kaymaklı’yı ilk durak yapıp 10 km ileride Derinkuyu ile devam etmek en mantıklı sıralama. Yeşil tur olarak satılan günübirlik turların çoğu da bu iki şehirden birine uğruyor; kırmızı tur ve yeşil tur karşılaştırmam hangi turun hangisini kapsadığını anlatıyor.

Kaymaklı’da neler görülür?

Dar koridorlarla birbirine bağlanan odalar, şarap depoları, su mahzenleri, mutfaklar ve erzak depoları Kaymaklı’nın gündelik yaşamını gözünüzde canlandırıyor. 1. katta ahır ve sürgü taşlı bir kapıdan geçilen bölüm, 2. katta iki apsisli küçük bir kilise var. 3. kattaki mutfak ve depoların yanında, üzerinde onlarca delik bulunan ve bakır işlemede kullanıldığı düşünülen andezit bir blok dikkat çekiyor.

Kaymaklı’yı gezmek ne kadar sürer?

Açık olan dört katı 45 dakika ile bir saat arasında rahatça gezersiniz. Resmi müze portalına göre 2026 itibarıyla saatler Derinkuyu ile aynı: yazın 08.00-19.00, kışın 08.00-17.00. Bilet ücretleri de portalda Derinkuyu ile aynı görünüyor. Yaz öğle saatlerinde tur grupları yoğunlaştığı için sabah ilk saatleri ya da akşamüstünü tercih edin.

Derinkuyu mu Kaymaklı mı? Hangisini Seçmelisiniz?

Derinliği ve “yerin altına iniyorum” hissini yaşamak istiyorsanız Derinkuyu, daha kısa bir ziyaret ve yatayda dolaşılan oda-mutfak düzeni istiyorsanız Kaymaklı daha iyi bir seçim. Vaktiniz varsa ikisini aynı sabaha sığdırabilirsiniz; ama çoğu ziyaretçi için ikinci yeraltı şehri ilkinin tekrarı gibi gelebilir. Aşağıdaki tablo farkları özetliyor.

Kapadokya’ya yalnızca iki üç günlüğüne geliyorsanız bir yeraltı şehri genellikle yeterli; Kapadokya gezi rotası yazımda yeraltı şehrini hangi güne yerleştirebileceğinizi gösteriyorum.

Derinkuyu ile Kaymaklı Arasında Tünel Var mı?

Bu soru sık soruluyor ve dürüst cevabı şu: iddia çok yaygın ama doğrulanmış değil. Birçok gezi kaynağında iki şehri birbirine bağlayan 8-9 km’lik bir tünelden söz ediliyor; bu bilgi daha çok popüler bilim kitaplarına dayanıyor ve uzunluğu kaynaktan kaynağa değişiyor. Yayımlanmış bir kazı raporu ya da ölçümü yapılmış bir güzergah bulunmuyor, ziyaretçilere açık böyle bir geçit de yok. Yani iki şehri gezmek için yeniden gün ışığına çıkıp yola koyulmanız gerekiyor.

Yeraltı Şehirleri Kimler İçin Uygun Değil?

Klostrofobisi olanlar, merdiven inip çıkmakta zorlananlar ve kalp ya da solunum rahatsızlığı olanlar için yeraltı şehirleri zorlayıcı olabilir. Bazı tünellerde boyunuz ne olursa olsun belinizi kırarak yürümeniz gerekiyor; kalabalık saatlerde karşıdan gelenle yer değiştirmek de ayrı bir sabır istiyor. Tekerlekli sandalye ve bebek arabasıyla gezmek mümkün değil, küçük çocukları kucakta taşımak gerekebilir.

Pratik birkaç not: içerisi yazın da serin, yanınıza ince bir hırka alın. Zemin yer yer kaygan ve engebeli, kaymayan ayakkabı giyin; sırt çantası yerine küçük bir çanta dar geçitlerde işinizi kolaylaştırır. Kendinizi kötü hissederseniz geri dönmekten çekinmeyin; ziyaretçi güzergahları oklarla işaretli.

Kapadokya’daki Diğer Yeraltı Şehirleri

Derinkuyu ve Kaymaklı kalabalık geliyorsa daha sakin seçenekler de var. Aşağıdaki şehirlerin çoğu daha küçük ama tur otobüslerinden uzak olmaları en büyük avantajları.

Özkonak Yeraltı Şehri

Özkonak, Avanos’a 14 km uzaklıkta, İdiş Dağı’nın kuzey yamaçlarında. Bakanlığa göre iki katlı ve 1972’de ziyarete açılmış. Burayı ilginç kılan savunma ayrıntıları: girişleri kapatan sürgü taşlarının yanı sıra, saldırganların üzerine sıcak sıvı dökmek için kullanıldığı düşünülen delikler ve katlar arasında haberleşmeyi sağlayan incecik kanallar. Avanos’ta kalıyorsanız en pratik seçenek bu.

Mazı Yeraltı Şehri

Antik adı Mataza olan Mazı köyü, Ürgüp’ün 18 km güneyinde, Kaymaklı’nın ise 10 km doğusunda. Göçükler nedeniyle 2003’te kapatılan yeraltı şehri, çevre düzenlemesinin ardından Temmuz 2015’te yeniden ziyarete açıldı; bugün 2 katı gezilebiliyor. Küçük görünmesine aldanmayın: OBRUK ekibinin ölçümlerine göre geniş salonları sayesinde haritalanan alanı Derinkuyu’nun ölçülen bölümünden daha büyük. Kilisesinin girişi de kendi sürgü taşıyla kapatılabiliyor.

Tatlarin Yeraltı Şehri

Acıgöl ilçesindeki Tatlarin, 1975’te keşfedildi ve 1991’de kısmen ziyarete açıldı; temizlenen 2 katı gezilebiliyor. Özgün girişi yıkıldığı için içeri 15 metrelik bir tünelden giriliyor. Kancada söz ettiğim 83 metrelik havalandırma bacası burada; araştırmacılar bir odadan çıkan ve 57 metre sonra tıkanan dar bir galerinin de sırrını hala koruduğunu belirtiyor. Resmi müze portalında giriş ücretsiz görünüyor, ancak saatleri gitmeden teyit edin.

Gaziemir Yeraltı Şehri

Gaziemir, Aksaray’ın Güzelyurt ilçesine bağlı, Derinkuyu yolunun hemen kenarında ve 2007’de ziyarete açıldı. Diğerlerinden farkı, develerin geçebileceği genişlikteki koridorları ve hayvan bağlamak için kayaya açılmış delikler; bu izler yapının bir dönem yeraltı kervansarayı olarak kullanıldığını düşündürüyor. Kiliseler, şaraphane ve tandır ocakları da görülebiliyor. Güncel saat ve ücret bilgisi resmi kaynaklarda yer almadığı için Ihlara Vadisi gezinize eklemeden önce Güzelyurt’tan teyit almanızı öneririm.

Nevşehir Kalesi altındaki yeraltı şehri (Kayaşehir)

2014’te Nevşehir Kalesi çevresindeki kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında yıkılan evlerin altından tüneller, kayaya oyulmuş odalar ve kiliseler çıktı. Kayaşehir adı verilen alanda 6. yüzyıla ait bir manastır ve 12. yüzyıla tarihlenen freskli bir kilise bulundu; ilk etabı Temmuz 2020’de turizme açıldı. Belediye burayı “dünyanın en büyük yeraltı yerleşimi” olarak tanıtıyor, ancak bu nitelemeyi destekleyen bağımsız bir bilimsel yayın yok. Nevşehir Belediyesi’nin Mayıs 2025 tarihli duyurusuna göre alan ziyaretçi kabul ediyor; kazı ve düzenleme çalışmaları ise sürüyor.

Yeraltı şehirleri yalnızca Nevşehir’e özgü değil: OBRUK ekibi Kayseri ilinde de 33 yeraltı şehrini incelemiş. Kayseri gezi rehberimde Sarnıçlı ve Ağırnas yeraltı şehirlerini bulabilirsiniz. Peribacaları, vadiler ve balon turuyla birlikte tam bir program için Kapadokya gezilecek yerler rehberime dönebilir, nerede kalacağınızı seçmek için de Kapadokya’da nerede kalınır yazıma bakabilirsiniz. İngilizce okuyan arkadaşlarınız için 3 günlük Kapadokya rotamın İngilizce sürümü de var.

Sık Sorulan Sorular

Kapadokya’nın en büyük yeraltı şehri hangisi?

Ziyarete açık olanlar arasında en derini yaklaşık 85 metreyle Derinkuyu. “En büyük” sorusunun cevabı ise ölçüte göre değişiyor: haritalanan alan bakımından Mazı, Derinkuyu’nun ölçülen bölümünü geçiyor; Nevşehir Belediyesi de Kayaşehir’i en büyük yerleşim olarak tanıtıyor. Kesin bir sıralama için yeterli bilimsel ölçüm henüz yok.

Derinkuyu ve Kaymaklı’da MüzeKart geçerli mi?

Her iki şehir de Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı ören yeri ve MüzeKart’ın geçerli olduğu belirtiliyor; yine de gişede teyit edin. Yabancı ziyaretçiler için Bakanlığın 3 gün geçerli Museum Pass Cappadocia kartı da bu iki şehri kapsıyor.

Yeraltı şehrini hangi mevsimde gezmek daha iyi?

İçerisi yıl boyunca serin kaldığı için her mevsim gezilebilir; yaz sıcağında ise iyi bir kaçış. Yaz aylarında saatler 19.00’a kadar uzadığı için kalabalıktan kaçmak isterseniz akşamüstü ziyareti iyi bir seçenek.

💬 Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.