Yerebatan Sarnıcı – Tarihi – Ücretleri

Yerebatan’daki iki Medusa başından biri ters, diğeri yan yatırılmış ve nedeni hala bilinmiyor. En akla yatkın açıklama sihir değil, pratiklik: başlar sütunların boyuna uysun diye öyle konmuş olabilir.

Bana göre İstanbul‘un en mistik mekanlarından biri Yerebatan Sarnıcı. Namı diğer Yerebatan sarayıSuyun içinden yükselen 336 sütun nedeni ile halk arasında “Yerebatan Sarayı” olarak isimlendirilmiş. İstanbul gezi programlarının ayrılmaz bir parçası olan bu gizemli mekanı mutlaka listenize almalısınız. Yine bu bölgede bulunan, çok güzel restore edilmiş olan çeşitli dijital gösterilerin ve sergilerin yapıldığı Şerefiye Sarnıcı’nıda listenizi almalısınız.

Yerebatan Sarnıcı’nın Tarihçesi /Hikayesi

80.000 ton su kapasitesi ve 336 sütunu ile şehrin en büyük kapalı sarnıcı Yerebatan. Aslında İstanbul’da Bizans döneminde kalma 70 adet sarnıç bulunuyormuş. Adeta sarayı anımsatan Yerebatan Sarnıcı 527-565 yılları arasında yapılmış. Buradaki sütunlar taşıyıcı devşirme malzeme. Yani başka bir eserden alınıp buraya getirilmiş. Dikkatli bakarsanız tabanlıklarının farklı yüksekliklerde olduğunu görecekseniz. Sarnıcın duvarları ve tuğla döşeli zemini, Horasan harcından kalın bir tabakayla sıvanarak su geçmez hale getirilmiş. 1 Dakikada Yerebatan sarnıcı turu

Yerebatan Sarnıcı’nı Kim Yaptı?

Bizans hükümdarı I. Justinianus hem kendi yaşadığı Büyük Saray’ın hem de bölgenin su ihtiyacını karşılamak için Yerebatan Sarnıcı’nı yaptırmış. Belgrad ormanındaki sular ve yağmur suları Bozdoğan Kemeri ve başka su kemerleri ile sarnıca getiriliyormuş.  O dönem için muhteşem bir teknik değil mi?

Hikayenin üzücü kısmı sarnıcın Bizans zamanında kapatılması ve kaderine terk edilmesi, hem de yüzyıllar boyunca. Osmanlı döneminde sadece Topkapı Sarayı’nın bahçe kısmını sulamak için kullanılmış. Bildiğiniz üzere Müslümanlıkta durağan su kirli sudur. III. Ahmet ve II. Abdülhamit döneminde bakımı yapılarak onarılmış, sarnıcın üzerine yapılan evler kaldırılmış. 1987 yılında o dönemin belediyesi Yerebatan Sarnıcı’nı gezilecek yerler arasına ekleyerek ziyarete açmış.

16. yüzyılın ortalarına gelinceye kadar Batılılar tarafından fark edilmemiş. 1544-1550 yıllarında Bizans kalıntılarını araştırmak üzere İstanbul’a gelen Fransız gezgin tarafından keşfedilip ünlenmiş.

Gezgin, Ayasofya civarında dolaşırken, buradaki evlerin zemin katlarında bulunan kuyu benzeri yuvarlak büyük deliklerden, ev halkının aşağıya sarkıttıkları kovalarla su çektikleri, hatta balık tuttuklarını öğrenmiş.

Sarnıcın içerisinde her biri 9 metre yüksekliğindeki sütunlar  birbirine 4.80 metre aralıklarla dikilmiş.  

Yerebatan Sarnıcı’nın en ünlü sütunları şüphesiz Medusa başları.  Medusa’yı mitolojik efsanelerden hatırlarsınız; yılan başlı kadın olarak anlatılır.

Yerebatan sarnıcında Medusa Neden Ters? Medusa Ne Tanrıçası?

Medusa çok ama çok güzel bir kadınmış, kapkara gözleri upuzun saçları ile dillere destan bir güzelliği varmış ama bir aşk kıskançlığına kurban gitmiş. Ovidius’un anlattığına göre deniz tanrısı Poseidon, Medusa ile Athena’nın tapınağında birlikte olmuş. Buna çok öfkelenen Athena, Medusa’nın bütün güzelliğini elinden almak istemiş ve onun o uzun saçlarını yılana çevirmiş. Bununla da kalmamış ve onu lanetlemiş, Medusa’ya aşık olmak bir yana dursun, ona bakan tüm erkekler taşa dönüşmüşler.

Bir başka efsaneye göre Medusa, Yunan mitolojisindeki üç Gorgona’ dan biri. Gorgona’lar yer altı dünyasının dişi canavarlarıymış. Bu üç kız kardeşten yılan başlı olan Medusa, kendisine bakanları taşa çevirecek kadar güçlüymüş. Bu sebeple Antik Yunan’da özel yerleri korumak için Gorgona heykelleri kullanılırmış. Hatta Bizans döneminde bakanların taş kesilmesi için kılıçların kabzalarına ve sütunların kaidelerine ters olarak işlenmiş. Anlayacağınız, Medusa’nın çilesi hiç bir efsanede bitmemiş

Sarnıca da bu sebeple Medusa başı konulduğuna dair söylentiler var.  Yani sarnıcı kötü gözlerden korumak için. Ama bana kalırsa sütunlar devşirme malzeme olduğu için boy yüksekliklerini dengelemek için kullanmışlar Medusa başlarını. Hatta Medusa hikayeleri pagan inanışlar olduğu için bilinçli olarak saklanmış yok edilmek istenmişde olabilir.

Bu hikayeleri bildikten sonra, sütunların altında ters duran Medusa başının o loş ışıkta çok daha etkileyici geleceğine eminim size. Bu arada, bu Medusa başlarının sarnıca nereden ve ne şekilde geldiği hiç bilinmiyor.

Yerebatan sarnıcında bir de gözyaşı sütunu var, ona ağlayan sütun da deniyor. Bu kadar ıslak bir yerde gözyaşı ile ilgili bir efsane olmasa olmazdı değil mi? Ağlayan sütun bir ağaç gövdesini andırıyor ve üzerinde dairesel motifler var. Rivayete göre, bu sütun Yerebatan Sarnıcı’nın yapımında çalışan kölelerin gözyaşları yüzünden ıslakmış, onların çilesini temsil ediyormuş. Deliğe parmak sokup dilek dileme geleneği ise Yerebatan’a değil, Ayasofya’daki Terleyen Sütun’a ait; Yerebatan’da ziyaretçiler daha çok suya para atarak dilek diliyor. Dileyenlerin dilekleri gerçekleşti mi bilinmez ama umut etmek her şeye rağmen güzel sanırım.

Unutmadan; Yerebatan Sarnıcı’nda zaman zaman şahane etkinlikler düzenleniyor. Ortamın akustiği ile dinlediğiniz müziğin tadına hakikaten doyum olmuyor. Aklınızda olsun.

22 Temmuz 2022 tarihinde yeniden kapılarını açan Yerebatan Sarnıcı sizleri bekliyor. Çok temiz ve bakımlı. Eski halinden eser yok.  

Yerebatan Sarnıcı Giriş Ücreti ve Ziyaret Saatleri

Kapıda uzun kuyruk olabiliyor; biletinizi önceden online almanız iyi olur. Güncel giriş ücreti ve ziyaret saatleri için Yerebatan Sarnıcı’nın resmi sitesine bakabilirsiniz.

Yerebatan Sarnıcına Nereden Bilet Alabilirim? Online Bilet Alınca Sıra Bekleniyor mu?

Biletinizi internetten alırsanız hiç sıra beklemiyorsunuz. En son gittiğimde sırada en az 100 kişi vardı. Online bilet sırası bomboştu…:)  Online bileti sarnıcın resmi sitesinden alabilirsiniz.

Yerebatan Sarnıcı Giriş Ücretleri Ne Kadar? 65 Yaş Üstü Ücretsiz mi?

Sarnıç gündüz seansının yanı sıra akşam saatlerinde ayrı bir gece seansıyla da geziliyor. Saatler ve ücretler 2026’da birkaç kez değiştiği için güncel bilgi için resmi siteye bakın.

7 yaş altı çocuklar ve engelli ziyaretçiler gündüz seansında ücretsiz girebiliyor; diğer indirim ve muafiyetler için resmi siteye bakın.

Yerebatan Sarnıcı Etkinlikleri

Bazilikanın Karanlığı
Derinden Gelen Sesler, Bach’tan Itri’ye
Lal Hayal

Yerebatan Sarnıcı Nerede?

Alemdar, Yerebatan Cd. 1/3, 34110 Fatih/İstanbul

Yerebatan’dan çıkınca Ayasofya tam karşınızda. Günün geri kalanını İstanbul Tarihi Yarımada turu rehberimle planlayabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yerebatan Sarnıcı’nı kim yaptırdı?

Yerebatan Sarnıcı, 6. yüzyılda Bizans İmparatoru I. Justinianus döneminde yapıldı. Sarnıç, imparatorun yaşadığı Büyük Saray başta olmak üzere çevredeki yapıların su ihtiyacını karşılamak için inşa edildi. Su, Belgrad Ormanı’ndan su kemerleriyle getiriliyordu.

Yerebatan Sarnıcı’ndaki Medusa başları neden ters?

Sarnıçtaki iki Medusa başından biri ters, diğeri yan yatırılmış durumdadır ve bunun nedeni kesin olarak bilinmiyor. Başların başka bir antik yapıdan getirilip sütun kaidesi olarak kullanıldığı düşünülüyor.

Yerebatan Sarnıcı’nda kaç sütun var?

Sarnıçta suyun içinden yükselen 336 sütun bulunur. Her biri yaklaşık 9 metre yüksekliğindeki sütunlar, birbirine 4,80 metre aralıklarla dikilmiştir. Yaklaşık 80.000 tonluk kapasitesiyle Yerebatan, İstanbul’un en büyük kapalı sarnıcıdır.

Yerebatan Sarnıcı’ndaki Gözyaşı Sütunu nedir?

Gözyaşı Sütunu, üzeri göz ya da damla biçimli motiflerle kaplı ve sürekli nemli duran bir sütundur. Halk arasında, sarnıcın yapımında hayatını kaybeden köleler için ağladığına inanılır.

Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.