Şubat’dan bir gün alıp Temmuz’a ekleyen Sezar
Jül Sezar kimdir?
Jül Sezar (Gaius Julius Caesar, MÖ 100-44), Romalı general ve devlet adamıdır. Galya’yı (bugünkü Fransa) fethetti, Rubicon Nehri’ni geçerek iç savaşı başlattı ve kazanarak Roma’nın tek hakimi oldu. Bugün kullandığımız takvimin temeli olan Jülyen takvimini getirdi; temmuz ayı (July) onun adını taşır. MÖ 44’te 15 Mart’ta senatoda suikastla öldürüldü.
| Yaşadığı dönem | MÖ 100-44 |
|---|---|
| Mirası | Jülyen takvimi, temmuz (July) ayı |
| Ölümü | 15 Mart MÖ 44, suikast |
‘Geldim, gördüm, yendim’ sözü Tokat’ın Zile ilçesinde doğdu: Sezar MÖ 47’de Pontus Kralı Farnakes’i burada beş günde yendi ve zaferini Roma’ya bu üç kelimeyle bildirdi.
Jül Sezar: Roma’yı Sarsan Adamın Efsanevi Hikayesi
Bir adam düşünün… Roma’nın kaderini kökten değiştiren, hem liderliği hem de trajik ölümüyle tarihe geçen bir isim: Gaius Julius Caesar. Kısaca Sezar. MÖ 100 yılında Roma’da doğmuş. Annesi Aurelia Cotta, babası Gaius Julius’muş. Bir rivayete göre Sezar, annesinin karnı kesilerek dünyaya getirilmiş ve “Sezar” adı buradan gelmiş; ancak annesi Aurelia doğumdan sonra uzun yıllar yaşadığı için bu hikaye doğru olamaz. Hatta bugünkü sezaryen kelimesinin de buradan türediği düşünülür ama tarihçiler bu iddiayı pek gerçekçi bulmaz. Yine de, kaderin cilvesiyle doğan bir liderin hayatının da sıradan olması beklenemezdi elbette…
Soylu Bir Aileden Gelen Sezar
Sezar, Roma’nın köklü ve soylu ailelerinden birinden geliyormuş. Söylentiye göre, Roma’nın atası sayılan Troyalı kahraman Aeneas’ın soyundan geliyormuş. Yani Sezar, soy bakımından Roma’nın kaderini belirlemeye doğuştan hak kazanmış diyebiliriz.
Ancak Sezar’ın hayatı doğuştan altın tepside sunulmamış. Güç savaşlarının ve iktidar kavgalarının tam ortasında büyümüş. Siyasi hayatına Pompeius (Pompei) ile ittifak kurarak başlamış. Hatta kızı Julia’yı Pompeius’la evlendirerek onun kayınpederi olmuş. Ama zamanla bu dostluk rekabete dönüşmüş ve iki lider birbirine rakip olmuş.
Sezar, bir keresinde şöyle demiş:
“Roma’da ikinci olmaktansa, Tiber Nehri kıyısındaki bir köyde birinci olmak evladır.”
Bu söz bile onun liderlik ve güç konusundaki kararlılığını özetliyor.
Sezar’ın Zafer Yolu: Gallia Seferleri
Sezar, askeri başarısıyla Roma’nın sınırlarını genişletmek için harekete geçmiş. Konsül olarak Roma’yı tek başına yönetmeye başlamış ve Senato’yu ikinci plana itmiş. Fakir vatandaşlara ve Pompeius’un terhis ettiği askerlere toprak dağıtmış. Bu sayede halkın ve ordunun desteğini sağlamış.
MÖ 58’de Gallia’ya (bugünkü Fransa, Belçika, İsviçre ve Kuzey İtalya) sefere çıkmış. Sekiz yıl içinde Ren Nehri’nden Pireneler’e kadar bütün bölgeyi ele geçirmiş. Sezar, Gallia Seferi sayesinde hem zengin ganimetler elde etmiş hem de tecrübeli bir ordu kurmuş. Roma’nın en güçlü adamı artık oydu.
Üstelik bu başarısını yazıya dökerek “Galya Savaşları” adlı eserinde anlatmış. Yani yalnızca bir komutan değil, aynı zamanda yetenekli bir tarihçi de olmuş.
Sezar’ın Monarşi Hayali
Sezar, Roma Cumhuriyeti’ni merkezileştirmek ve monarşik bir yapı kurmak istiyormuş. Bu durum, Senato’da huzursuzluk yaratmış. Halk Sezar’ı sevse de, aristokratlar onun diktatörlüğünden rahatsız olmuş. Nitekim MÖ 44’te “ömür boyu diktatör” ilan edilmesi, Roma’da monarşi korkusunu daha da körüklemiş.
Senato’da Sezar’a karşı bir suikast planı hazırlanmış. İşin acı tarafı, Sezar’ın vaktiyle affettiği kişiler de bu planda yer alıyormuş. Dahası, Sezar’ın en güvendiği kişi Brutus de işin içindeymiş.
15 Mart MÖ 44’te Sezar, Senato’ya gitmiş. Senatörler üzerine çullanıp onu bıçaklamışlar. Sezar, saldıranlar arasında Brutus’ü görünce tarihe geçen o meşhur sözleri söylemiş:
“Et tu, Brute?” (Sen de mi Brutus?)
İhanetin ağırlığı altında yere yığılmış ve oracıkta can vermiş.
Kleopatra ve Sezar Aşkı
Sezar’ın hayatında bir de Kleopatra vardı… Sezar, İskenderiye sarayında 21 yaşındaki Kleopatra ile tanışmış. Efsaneye göre Kleopatra, bir halıya sarılarak saraya gizlice sokulmuş ve Sezar’ın karşısına çıkmış. Güzel ve zeki Kraliçe, Sezar’ı etkileyip ondan kardeşlerine karşı destek istemiş.
Kleopatra, Sezar’dan bir oğul dünyaya getirmiş: Kaisarion (Caesarion). Sezar, Roma’ya dönerken Kleopatra ve oğlunu da yanına almış. Ancak Sezar’ın öldürülmesinden sonra Kleopatra İskenderiye’ye geri dönmüş ve Kaisarion’u yetiştirmiş.
Sezar’ın Varisi: Octavianus
Sezar’ın ölümünden sonra Roma’da dengeler değişmiş. Sezar, yeğeninin oğlu Octavianus’u evlat edinmiş ve varisi ilan etmişti. Octavianus, büyük dayısı ve evlatlık babası Sezar’ın mirasını devralmış ve kısa süre içinde Roma’nın en güçlü adamı olmuş. Marcus Antonius ile giriştiği savaşı kazanınca “Sezar Augustus” adıyla Roma’nın ilk imparatoru olmuş. Sezar’ın adı ve mirası, Augustus ile birlikte Roma’nın kaderine yön vermeye devam etmiş.
Takvim Düzeni ve Sezar’ın Ayları
Sezar, askeri ve siyasi başarılarının yanı sıra, bugün bile kullandığımız takvim sistemini de düzenlemiş.
Sezar’dan önce Romalılar, ay takvimine göre yaşıyormuş. Bir yıl 355 gün sürüyormuş ve mevsimlerin zamanlaması sürekli değişiyormuş. Sezar, Mısır seferinde güneş takvimini öğrenmiş ve Roma’da uygulamaya karar vermiş.
365 gün + 4 yılda bir artık gün ekleyerek Jülyen Takvimi‘ni oluşturmuş. Yılın yedi ayını 31 gün, dört ayını 30 gün yapmış. Şubat ise 28 gün sürüyormuş.
MÖ 44’te Roma Senatosu, Sezar’ın onuruna doğduğu ayın adını Julius (Temmuz) olarak değiştirmiş. Sonradan, MÖ 8’de bir sonraki ayın adı da Augustus onuruna Augustus (Ağustos) yapılmış. Augustus’un ayı Temmuz’dan kısa kalmasın diye Şubat’tan bir gün alındığı da anlatılır; ancak Sextilis, Sezar’ın takviminde zaten 31 gündü ve bu hikaye büyük olasılıkla 13. yüzyılda uydurulmuş bir efsanedir. Şubat da Sezar’dan beri 28 (artık yıllarda 29) gün.
Sezar’ın Mirası
Sezar’ın hayatı, ihanet, zafer, aşk ve trajediyle örülü bir efsane olmuş. Roma’nın altın çağı, onun bıraktığı mirasla başlamış.
Bugün “Sezar” adı, imparatorluk ve liderlik anlamına geliyorsa, bu Gaius Julius Caesar’ın mirasıdır.
Sen de mi, Brutus? Belki de bu söz, tarihin en acı ihaneti olarak sonsuza kadar yankılanacak…
Bir yanda “Geldim, gördüm, yendim!” diyen Sezar, diğer yanda Roma yanarken liriyle konser veren Nero… Ve tabii ki atını senatör yapmaya çalışan Caligula gibi skandallar kralları da var Roma imparatorluğunda. Taht kavgaları, suikastlar, çılgın reformlar ve bolca entrika… Roma İmparatorluğu‘nun hikayesi, resmen antik dönemin “Taht Oyunları” gibiydi. Her imparator kendi döneminde Roma tarihine damga vurmuş diğer imparatorluklarının çılgınlıklarına bu linkten ulaşabilirsin.
Sezar’ın öldürüldüğü Roma’yı gezmeye hazırlanıyorsanız Roma gezi rehberim size yol gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Jül Sezar nasıl öldü?
Jül Sezar, MÖ 44 yılının 15 Mart’ında Roma’da Senato toplantısında, aralarında Brutus ve Cassius’un da bulunduğu bir grup senatör tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Bu gün Mart’ın İdus’u olarak tarihe geçti.
Veni, vidi, vici sözü nerede söylendi?
Sezar bu sözü, MÖ 47’de Pontus Kralı Farnakes’i bugünkü Tokat’ın Zile ilçesinde yendikten sonra söyledi. Sözün anlamı ‘Geldim, gördüm, yendim’dir ve zaferin hızını vurgular.
Jülyen takvimi nedir?
Jülyen takvimi, Sezar’ın eski 355 günlük Roma takviminin yerine getirdiği, 365 gün ve dört yılda bir artık günden oluşan takvimdir. Bugün kullandığımız Gregoryen takvim bu takvimin düzeltilmiş halidir.
Jül Sezar’ın Kleopatra ile ilişkisi neydi?
Sezar, Mısır seferinde İskenderiye’de genç kraliçe Kleopatra ile tanıştı ve ikisi arasında bir ilişki başladı. Bu ilişkiden Kaisarion (Caesarion) adında bir oğulları oldu.
Bu Ay Nereye?
İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.
Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.
