Roma İmparatorluğu: Dünyayı Şekillendiren Efsanevi Güç

‘Bizans’ diye bir devlet hiç olmadı: İstanbul’daki imparatorluk kendine her zaman ‘Roma’ dedi, halkı da kendini ‘Romalı’ (Rum) sayıyordu. ‘Bizans’ adını 1557’de bir Alman tarihçi uydurdu. Fatih Sultan Mehmet de İstanbul’u alınca ‘Roma Kayseri’ unvanını kullandı.

Roma: Efsanelerin Başkenti, Tarihin Kalbi

Roma… İnsanın sokaklarında yürürken zamanda yolculuğa çıkmış gibi hissettiği o eşsiz şehir! Efsaneye göre, Romulus ve Remus adındaki iki kardeş bir dişi kurt tarafından büyütülmüş ve Romulus, kardeşini öldürüp M.Ö. 753 yılında Roma’yı kurmuş. İşte o günden sonra Roma, küçük bir şehir devletiyken tüm dünyayı etkisi altına alan dev bir imparatorluğa dönüşmüş. Yani Romulus sadece bir şehir kurmamış, insanlık tarihini şekillendiren bir medeniyetin temelini atmış.

Etrüskler Dönemi: Kurt Yetiştirdi Ama Etrüskler Yönetti

Roma’nın ilk yıllarında sahneye Etrüskler çıkıyor. Başlangıçta küçük bir köyler topluluğu olan Roma, Etrüskler’in etkisiyle gelişmiş ve bir şehir devletine dönüşmüş. Etrüskler, Latinlerden çok daha zengin ve kültürlüymüş. Hatta o kadar etkili olmuşlar ki yollar, tapınaklar ve forumlar inşa etmişler. Ama Etrüskler’in baskıcı yönetimi Latinler’in canına tak edince M.Ö. 509’da kralı kapının önüne koyup “Artık biz yönetiyoruz!” demişler ve cumhuriyeti kurmuşlar.

Cumhuriyet Dönemi: Halk mı Yönetiyor? Eh, Birazcık

Cumhuriyet deyince bugünkü demokrasi aklınıza gelmesin. O dönemde yalnızca Patriciler yani soylular yönetimde söz sahibiymiş. Orta sınıf olan Plepler ise sürekli hak arayışındaymış. Halkın başındaki konsüller, her yıl seçiliyor ve birbirlerini denetliyorlarmış.. Yani tam bir güç savaşı!

Bu dönemde Roma genişledikçe genişlemiş, Kartaca’yla giriştiği Pön Savaşları‘ndan galip çıkınca Akdeniz’de söz sahibi olmuş. Ticaret artmış, zenginlik artmış ama köleler de çoğalmış. Ucuz iş gücü yüzünden orta sınıf olan Plepler işsiz kalmaya başlamış ve huzursuzluk artmış. Yani klasik “parayı kim yönetiyor?” kaosu!

İmparatorluk Dönemi: Roma Dünyayı Yutuyor

Augustus’un ardından Roma, altın çağını yaşamaya başlamış. Yollar, su kemerleri, tapınaklar… Roma’da ihtişam doruktaymış! Ama her güzel şeyin bir sonu vardır… Sınırlar genişleyince yönetim zorlaşmış, barbar saldırıları artmış ve işte çöküş sinyalleri başlamış.

İmparator Büyük Konstantin, imparatorluğu yönetmekte zorlanınca başkenti Roma’dan, eski bir Yunan kenti olan Byzantium’a taşımış ve buraya kendi adını verdi: Konstantinopolis (bugünkü İstanbul). Yani Roma mirası artık doğuya taşınmış. Batı Roma, 476 yılında Germenler tarafından yıkılmış ama Doğu Roma (Bizans) tam 1453 yılına kadar ayakta kalmış.

Roma’nın Halkı: Kim Kimdir?

Roma’da herkes eşit miydi? Tabii ki hayır! Halk dört sınıfa ayrılıyormuş:
Patriciler → Soylular, yani başını soktuğun her taşın sahibi olanlar
Plepler → Çiftçiler, tüccarlar, sanatçılar (hayatta kalmaya çalışanlar)
Yanaşmalar → Vatandaşlık hakkı olmayan ama özgür olanlar
Köleler → Savaş esirleri veya köle ailelerinden doğanlar

Plepler ve Patriciler arasındaki çatışmalar sonunda, modern hukuk sistemine temel olan On İki Levha Kanunları çıkmış. Yani Roma, bugün bile kullandığımız hukuk sisteminin temelini atmış.

Din ve Kültür: Paganlıktan Hristiyanlığa

Roma başlarda çok tanrılı bir inanca sahipmiş. Jüpiter, Mars, Venüs derken her olay için ayrı bir tanrı varmış. Ama Milano Fermanı (313) ile Hristiyanlık serbest bırakılmış ve 380 yılında resmi din olmuş. Yani Roma artık tek tanrılı olmuş.

Roma’nın Mirası: Günlük Hayatımıza Etkileri

Jülyen Takvimi → Bugünkü miladi takvimin temeli
Latin Alfabesi → Günümüzdeki Batı alfabesinin temeli
Roma Hukuku → Modern hukuk sisteminin temel kaynağı
Mimari → Kemerler, kubbeler, tiyatrolar hala ayakta!

Roma’da Görmeden Dönmeyin

Roma’ya giderseniz mutlaka şuralara uğrayın:
Kolezyum → Gladyatör dövüşlerinin adresi
Pantheon → Tarihin en iyi korunmuş yapılarından biri
Roma Forumu → Roma’nın kalbi
Aşk Çeşmesi (Trevi) → İki bozukluk atıp dilek tutun

Roma İmparatorluğu sadece zaferleriyle değil, tahtta oturan ilginç karakterleriyle de tarih yazmış! Bazıları kahraman, bazıları ise tam bir çılgınmış. Kimi akıllıca hamleleriyle Roma’yı zirveye taşırken, kimisi de delilikleriyle imparatorluğu uçuruma sürüklemiş. Roma’nın tahtında iz bırakmış en çarpıcı imparatorlara bu linkten ulaşabilirsiniz.

Bu tarihin izlerini sokak sokak görmek için Roma’da gezilecek yerler yazıma göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Roma’nın ilk imparatoru kimdir?

Roma’nın ilk imparatoru Augustus’tur. MÖ 27’de imparator olmasıyla Roma, cumhuriyetten imparatorluk dönemine geçti. Augustus’un başlattığı Pax Romana, yaklaşık 200 yıl süren barış ve refah dönemidir.

Roma İmparatorluğu ne zaman ikiye ayrıldı?

Roma İmparatorluğu 395’te Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı. Batı Roma 476’da Germen saldırıları sonucu sona erdi. Başkenti Konstantinopolis (İstanbul) olan Doğu Roma ise 1453’te Fatih Sultan Mehmet’in fethine kadar yaşadı.

Bizans adı nereden geliyor?

Bizans adı, Konstantinopolis’in kurulduğu yerdeki eski Yunan kenti Byzantion’dan gelir. Bu adı Doğu Roma için 1557’de bir Alman tarihçi kullanmaya başladı. Doğu Romalılar ise kendilerini her zaman Romalı olarak görüyordu.

Roma İmparatorluğu’nun günümüze mirası nedir?

Roma’nın en önemli mirasları arasında On İki Levha Kanunları’yla başlayan Roma hukuku, Batı alfabelerinin temeli olan Latin alfabesi ve bugünkü takvimin temeli olan Jülyen takvimi sayılır. Yollar, su kemerleri ve Kolezyum gibi yapılar da Roma mühendisliğinin izleridir.

Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.