|

Demre Gezilecek Yerler: Noel Baba Kilisesi, Myra ve Andriake

Demre Noel Baba Kilisesi'nin içi, tuğla tonozlar, sütunlar ve mozaik zemin

Demre’de neler görülür?

Demre, Noel Baba’ya ilham veren Aziz Nikolaos’un yaşadığı antik Myra’nın bugünkü adı. Kasabada üç durak öne çıkıyor: Noel Baba Kilisesi, Myra’nın kaya mezarları ve tiyatrosu, Andriake Limanı’ndaki Likya Uygarlıkları Müzesi. Üçü de aynı gün rahatça gezilebiliyor.

Noel Baba KilisesiAziz Nikolaos’un kilisesi, freskler ve lahit
Myra Antik KentiLikya kaya mezarları ve Roma tiyatrosu
AndriakeAntik liman, Likya Uygarlıkları Müzesi
MüzekartÜç ören yeri ve müzede geçerli
Ne kadar zamanYarım gün ile bir gün

Bu hikayeyi ilk duyduğumda epey şaşırmıştım. Noel Baba ve Antalya mı? Kızağıyla karlı kuzeyden gelen, bacadan inip çocuklara hediye bırakan o tonton dede, bu sıcak kıyıdan mı çıkmıştı? Kafamda bir türlü oturmadı.

Araştırdıkça işin aslının başka olduğunu öğrendim. Hikayenin özünde hediye değil, yardım var. Burada yaşamış bir din adamı yoksullara gizlice yardım ediyormuş. Yardım ettiği insanlar utanmasın diye kimseye görünmeden, pencereden ya da çatıdan atıyormuş. Kar, kızak ve ren geyikleri ise çok sonra eklenmiş.

Demre’ye gittiğimde aklımda hep bu hikaye vardı. Seralar arasındaki bu küçük kasaba, eski adıyla Myra, bir zamanlar Likya’nın en önemli şehirlerinden biriymiş. Bu rehberde kiliseyi, Myra’yı, Andriake’yi ve gezi için pratik bilgileri topladım.

Aziz Nikolaos Kimdi?

Noel Baba Kilisesi'nde Aziz Nikolaos'u gösteren Bizans freski
Fotoğraf: Yamen, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Nikolaos, 4. yüzyılda Myra’nın piskoposuydu. Cömertliğiyle tanınıyordu. Anlatıya göre yoksul ailelere ve çocuklara gizlice hediye bırakırdı. En bilinen hikayede, çeyizi olmayan üç kız kardeşin evine geceleri altın kesesi atar.

Demre'deki Aziz Nikolaos heykeli, Noel Baba Kilisesi'nin önünde

Hangi Hikaye Doğru?

Nikolaos’la ilgili en sevilen anlatı üç kız kardeşin hikayesi. Babaları yoksul, kızların çeyizi yok. Nikolaos geceleri evin penceresinden içeri birer kese altın atıyor. Kimin yaptığını kimse bilmesin istiyor.

Anlatı her ülkede biraz değişmiş. Bir versiyonda kese, şöminenin yanında kurumaya asılmış bir çorabın içine düşüyor. Noel’de çorap asma geleneği buradan geliyor. Başka bir versiyonda pencere kapalı, Nikolaos altını bacadan atıyor. Noel Baba’nın bacadan inmesi de belki bu yüzden.

Hangisi doğru, bunu bilmek zor. Nikolaos’un hayatı ölümünden çok sonra yazıya geçmiş, hikayeler kulaktan kulağa büyümüş. Ama hepsinde ortak bir şey var. Yardım gizli yapılıyor ve kimse utandırılmıyor. Bence hikayenin asıl güzelliği de bu.

Kırmızı Kıyafet ve Kızak Nereden Geldi?

Nikolaos’un hikayesi Avrupa’ya yayıldı. Hollanda’da Sinterklaas oldu. Hollandalı göçmenler onu New York’a taşıdı. 1823’te Amerika’da yayımlanan bir şiir ona ren geyiklerinin çektiği bir kızak verdi. Bacadan inip çoraplara hediye bırakan dede o şiirle doğdu.

Sonra karikatürist Thomas Nast onu çizgileriyle Kuzey Kutbu’na yerleştirdi. 1930’larda Coca-Cola reklamları kırmızı-beyaz giysili, göbekli, güler yüzlü dedeyi bütün dünyaya tanıttı. Yani kar ve kızak kuzeyden geliyor. Hikayenin kalbi ise buradan, Akdeniz’in sıcak kıyısından.

Aziz Nikolaos’un anma günü 6 Aralık. Bu tarihte Demre’deki kilisede her yıl anma ayinleri düzenleniyor.

Noel Baba Kilisesi (Aziz Nikolaos Kilisesi)

Noel Baba Kilisesi'nde azizleri gösteren renkli fresk
Fotoğraf: Dosseman, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Kilise, Nikolaos’un gömüldüğü yerde yükseliyor. Yapı yüzyıllar boyunca yıkıldı, onarıldı, büyütüldü. Bugün gördüğümüz kilisenin büyük bölümü Bizans döneminden kalma.

İçeri girdiğinizde loş, serin bir hava karşılıyor. Duvarlarda soluk ama hala okunabilen freskler var. Zeminde renkli taşlarla yapılmış geometrik döşemeler göze çarpıyor. Yan nefteki mermer lahit, geleneğe göre Nikolaos’un mezarı.

Kemikleri Neden Bari’de?

Noel Baba Kilisesi'nde geleneğe göre Aziz Nikolaos'a ait süslü mermer lahit
Fotoğraf: Yamen, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

1087’de İtalyan denizciler lahdi kırdı ve kemiklerin çoğunu Bari’ye götürdü. Nikolaos bu yüzden bugün Bari’nin koruyucu azizi sayılıyor. Geride kalan bazı küçük parçalar Antalya Müzesi’nde sergileniyor.

Toprağın Altından Çıkan Kilise

Çevresindeki sokaklardan daha aşağıda kalan Noel Baba Kilisesi'nin taş avlusu
Fotoğraf: Dosseman, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Kilise 19. yüzyılda Rus Çarlığı’nın desteğiyle onarıldı. Çan kulesi de bu dönemden. Zamanla Myros Çayı’nın taşıdığı alüvyon kiliseyi metrelerce toprağın altına gömdü. Kazılar 1950’lerde başladı. Bu yüzden kilise bugün çevresindeki sokaklardan daha aşağıda duruyor.

Myra Antik Kenti: Kaya Mezarları ve Tiyatro

Myra'da kayalığa oyulmuş, ev cephesi gibi görünen Likya kaya mezarları
Fotoğraf: Saffron Blaze, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Kiliseden kısa bir yolculukla Myra’ya varılıyor. İlk anda insanı karşılayan, kayalığa oyulmuş Likya mezarları. Mezarların cepheleri ahşap evleri taklit ediyor. Kapı, pencere, kiriş başları taşa işlenmiş. Yan yana dizilen bu cepheler, dağın yamacında küçük bir mahalle gibi duruyor.

Mezarların hemen önünde Roma döneminden kalan büyük tiyatro var. Oturma sıraları iyi korunmuş. Sahne binasının çevresinde tiyatro maskeleri işlenmiş kabartmalar görülüyor. Öğleden sonra ışığı kaya mezarlarını sıcak bir renge boyuyor, fotoğraf için en güzel saatler bunlar.

Andriake Limanı ve Likya Uygarlıkları Müzesi

Andriake antik limanında kemerli büyük sarnıç
Fotoğraf: Dosseman, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Andriake, Myra’nın antik limanıydı. Roma döneminde Akdeniz’in önemli tahıl limanlarından biri sayılıyordu. Limanın en etkileyici yapısı, İmparator Hadrianus döneminde yapılan büyük tahıl ambarı, yani Granarium.

Ambar bugün Likya Uygarlıkları Müzesi olarak kullanılıyor. Müzede Likya kentlerinden çıkan heykeller, yazıtlar ve günlük yaşam eşyaları sergileniyor. Ören yerinin hemen yanında Çayağzı Plajı var. Gezinin sonunda denize girmek mümkün.

Demre’den Kekova’ya Tekne Turu

Kaleköy'den Kekova Adası ve koylarının manzarası
Fotoğraf: Bjørn Christian Tørrissen, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Demre, Kekova tekne turlarının da başladığı yerlerden biri. Teknelerin çoğu Çayağzı ya da Üçağız’dan kalkıyor. Tur, depremle sulara gömülen Batık Şehir’in kalıntılarının üzerinden geçiyor. Kekova’yı ve Kaleköy’ü Kaş rehberimde ayrıntılı anlattım.

Demre’ye Nasıl Gidilir?

Tepelerden Demre ovası ve denize doğru manzara
Fotoğraf: Максим Улитин, Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Demre, Antalya şehir merkezine yaklaşık 145 kilometre uzaklıkta. Yol, Kemer ve Finike üzerinden kıyıyı izliyor. Kaş’a ise yaklaşık 45 kilometre. Antalya otogarından Demre’ye düzenli otobüs seferleri var. En rahatı araçla gitmek; böylece kilise, Myra ve Andriake aynı gün kolayca birleşiyor.

Bölgeyi daha geniş gezmek isterseniz Antalya rehberime ve Likya Yolu yazıma bakabilirsiniz.

Giriş Ücretleri ve Ziyaret Saatleri

Myra'daki Roma tiyatrosunun oturma sıraları ve arkasındaki kayalık
Fotoğraf: Elelicht, Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Noel Baba Kilisesi, Myra ve Andriake’deki müze Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı. Üçünde de Müzekart geçerli. Ücretler her yıl değiştiği için güncel bilet fiyatlarını ve saatleri e-Müze sitesinden kontrol etmekte fayda var. Yaz ve kış saatleri farklı; kış aylarında ören yerleri daha erken kapanıyor.

Demre’yi Ne Zaman Ziyaret Etmeli?

Demre'nin meydanındaki Noel Baba heykeli
Fotoğraf: Hippolyte, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Bahar ve sonbahar en rahat dönem. Yazın öğle saatlerinde Myra’da gölge az, sıcak bunaltıcı olabiliyor. Aralık ise ayrı bir güzellik taşıyor. 6 Aralık’taki anma günü ve yılbaşı öncesi, Noel Baba’nın memleketini görmek için en anlamlı zaman. Dünyanın başka yerlerinde yeni yılın nasıl karşılandığını merak ediyorsanız dünyada ilginç yılbaşı gelenekleri yazıma, bizdeki çam ağacı geleneğinin hikayesi için de Çam Ağacı Süslemek Türk Geleneği mi? yazıma bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Noel Baba Kilisesi nerede?

Antalya’nın Demre ilçesinde, kasaba merkezinde. Antik adı Myra olan bu kentte Aziz Nikolaos 4. yüzyılda piskoposluk yaptı.

Noel Baba Kilisesi’ne Müzekart geçerli mi?

Evet. Kilise, Myra Antik Kenti ve Andriake’deki Likya Uygarlıkları Müzesi’nde Müzekart geçerli.

Aziz Nikolaos’un kemikleri nerede?

Kemiklerin çoğu 1087’de İtalyan denizciler tarafından Bari’ye götürüldü. Bazı küçük parçalar Antalya Müzesi’nde sergileniyor.

Demre’de bir gün yeter mi?

Kilise, Myra ve Andriake için bir gün yeterli. Kekova tekne turu eklemek isterseniz bir gün daha ayırmak gerekiyor.

Bu Ay Nereye?

İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.

Bir sorunuz ya da düzeltmeniz mi var? Instagram'dan ya da İletişim sayfasından yazın.

Benzer rehberler