Bugün kullandığımız takvime baktığımızda çoğumuz ayların isimlerini sorgulamıyoruz. Oysa Temmuz ve Ağustos aylarının arkasında iki güçlü Roma imparatorunun adı var: Julius Caesar ve Octavius Augustus.
Roma İmparatorluğu’nun ilk imparatoru kabul edilen Octavius Augustus, sadece iç savaşlara son veren bir lider değil; takvime müdahale edecek kadar güçlü bir figürdü.
Octavius Augustus Kimdir?
Asıl adı Gaius Octavius olan Augustus, İÖ 44 yılında Julius Caesar’ın öldürülmesi üzerine Roma’ya geldi. Manevi babasının adını alarak Gaius Julius Caesar Octavianus oldu.
Sezar’ın mirasına ve belgelerine el koyan Marcus Antonius ile arası kısa sürede açıldı. Ancak politik denge gereği Antonius ile geçici bir ittifak kurdu. İÖ 43’te Senato’ya giren Octavianus, İÖ 42’de Makedonya’daki Philippi Savaşı’nda Brutus ve Cassius’u mağlup ederek Sezar’ın katillerini ortadan kaldırdı.
Roma toprakları üçlü yönetim yani Triumvirlik sistemiyle paylaşıldı. Ancak Antonius’un Kleopatra ile olan ilişkisi ve Parthlara karşı başarısızlığı Roma’da hoş karşılanmadı.
Actium Savaşı ve Tek Egemenlik
İÖ 31 yılında Yunanistan’ın Actium kıyılarında yapılan deniz ve kara savaşlarını Octavianus kazandı. Mısır’ın da ele geçirilmesiyle Roma’nın tek hâkimi oldu.
Yüzyıllardır süren iç savaş ve toplumsal bunalımı sona erdirdi. Borçları bağışladı, tapınakları onarttı, Cumhuriyet kurumlarını yeniden işler hale getirdiğini ilan etti.
İÖ 27 yılında Senato ona kutsal anlam taşıyan “Augustus” unvanını verdi. Böylece Roma’da Principatus dönemi başladı ve imparatorluk resmen şekillenmiş oldu.
Res Gestae ve Ankara’daki Yazıt
Augustus, ölümünden önce yaptıklarını anlatan Res Gestae Divi Augusti adlı eseri yazdırdı. Bu siyasi vasiyetname Vesta rahibelerine teslim edildi.
Metin iki sütuna yazılarak Augustus Tapınağı önüne dikildi ve kopyaları eyaletlere gönderildi. Bugün bu metnin en tam hali Ankara’da, Hacıbayram Camii bitişiğindeki Augustus Tapınağı duvarlarında Latince ve Eski Yunanca olarak bulunur. Bu durum Ankara’yı Roma tarihi açısından son derece önemli bir noktaya taşır.
Jülyen Takvim ve Takvim Reformu
Bugün kullandığımız Gregoryen takvimin kökeni, Julius Caesar döneminde hazırlanan Jülyen takvimine dayanır. Bu takvim güneş yılına göre düzenlenmişti ve bir yıl 365 gün 6 saat olarak hesaplanmıştı.
Her dört yılda bir artık yıl uygulanarak fazladan gün ekleniyordu. Aylar 30 ve 31 gün olarak düzenlenmiş, Şubat ise artık yıllarda bir gün artacak şekilde planlanmıştı.
Sezar’ın ölümünden sonra Temmuz ayına onun adı verildi.
Neden Julius Adı Verildi?
Julius Caesar MÖ 44 yılında öldürüldükten sonra Senato onu tanrılaştırdı ve anısını onurlandırmak için doğduğu ay olan Quintilis’in adını Julius olarak değiştirdi.
Bu değişiklik MÖ 44 yılında yapıldı.
Yani Temmuz ayının adı aslında Caesar’a bir saygı göstergesiydi.
Ağustos Ayına Neden Bir Gün Eklendi?
Augustus iktidara geldiğinde Sextilis adı verilen ay 30 gündü. Ancak Julius’un ayı olan Temmuz 31 gün çekiyordu.
Augustus’un ayının daha kısa olması kabul edilemezdi. Bu nedenle Şubat’tan bir gün alınarak Sextilis’e eklendi ve ayın adı Augustus olarak değiştirildi.
Böylece Ağustos 31 gün oldu, Şubat ise 28 güne düştü.
Takvime yapılan bu küçük müdahale aslında Roma’daki güç sembolizminin bir göstergesiydi.
Augustus’un Sonu ve Mirası
Augustus’un erkek çocuğu yoktu. Ölümünden önce halefi olarak Tiberius’u belirledi. MS 14 yılında öldüğünde Roma artık Cumhuriyet değil, fiilen imparatorluktu.
Onun dönemi Pax Romana olarak bilinen uzun barış döneminin başlangıcıdır.
Roma gezilecek yerler arasında dolaşırken Augustus’un izlerini görmek mümkün. Forum’dan Palatino Tepesi’ne kadar şehir onun döneminde yeniden şekillenmiştir.
Bir imparator düşünün ki hem iç savaşı bitiriyor hem tapınakları onartıyor hem de takvime müdahale ediyor. İşte Augustus böyle bir figürdü.
Sıkça Sorulan Sorular
Octavius Augustus kimdir?
Octavius Augustus, Roma İmparatorluğu’nun ilk imparatoru kabul edilir. İÖ 27 yılında “Augustus” unvanını alarak Principatus dönemini başlatmıştır. Pax Romana olarak bilinen uzun barış süreci onun döneminde başlamıştır.
Augustus, Julius Caesar’ın neyi olur?
Augustus, Julius Caesar’ın manevi oğludur. Caesar tarafından evlat edinilmiş ve onun adını alarak Gaius Julius Caesar Octavianus olarak anılmıştır.
Ağustos ayı neden 31 gün?
Başlangıçta Sextilis adı verilen ay 30 gündü. Augustus’un ayının, Julius Caesar’a ithafen adlandırılan Temmuz ayından kısa olmaması için Şubat’tan bir gün alınarak Ağustos ayına eklenmiştir.
Şubat neden 28 gün?
Jülyen takvim düzenlemesi sırasında bazı aylar 30, bazıları 31 gün olarak planlanmıştır. Augustus döneminde yapılan değişiklikle Şubat’tan bir gün alınarak Ağustos’a eklenmiş ve Şubat 28 güne düşmüştür. Artık yıllarda ise 29 gün olur.
Jülyen takvimi kim hazırladı?
Jülyen takvimi, Julius Caesar tarafından MÖ 46 yılında Mısırlı astronom Sosigenes’e hazırlatılmıştır. Güneş yılı esas alınarak oluşturulmuştur.
Res Gestae nedir?
Res Gestae Divi Augusti, Augustus’un yaptığı işleri anlatan siyasi vasiyetnamesidir. Metnin en tam hali Ankara’daki Augustus Tapınağı duvarlarında yer alır.
Augustus Roma’da neyi değiştirdi?
İç savaşları sona erdirmiş, tapınakları onartmış, mali reformlar yapmış ve Roma’da imparatorluk sistemini başlatmıştır.
Augustus neden önemli?
Augustus, Roma Cumhuriyeti’ni fiilen imparatorluğa dönüştüren liderdir. Uzun süreli istikrar sağlamış ve Roma’nın en güçlü dönemlerinden birini başlatmıştır.
