Roma gezilecek yerler arasında dolaşırken bir noktada şu hikâyeye mutlaka rastlıyorsunuz: Yanan Roma’yı izleyip lir çalan bir imparator. Evet, bahsettiğimiz kişi Roma İmparatorluğu’nun beşinci imparatoru Neron.
Asıl adı Lucius Domitius Ahenobarbus olan Neron, MS 54–68 yılları arasında hüküm sürmüş. 15 Aralık 37’de Antium’da doğmuş. Annesi Agrippina ve babası, Roma’nın ilk imparatoru Augustus’un soyundan geliyordu. Yani daha doğduğu anda güce oldukça yakın bir yerdeydi.
Neron Tahta Nasıl Çıktı?
Babası öldükten sonra annesi Agrippina, imparator Claudius ile evlenir. Claudius’un meşru varisi Britannikos’tu ama Agrippina imparatoru ikna ederek tahtın varisinin kendi oğlu Neron olmasını sağlar.
Claudius’un 54 yılında zehirlenerek öldürüldüğü iddia edilir. Ardından henüz 17 yaşındaki Neron imparator olur. Ancak ilk yıllarda yönetim büyük ölçüde annesi ve danışmanlarının elindedir.
Neron’un “Altın” İlk Yılları
Neron’un ilk beş yılı tarihçiler tarafından “iyi dönem” olarak anılır. Vergileri azaltır, mali reformlar yapar, halkın lehine kararlar alır. Bu dönem, Roma için nispeten dengeli bir süreçtir. Ancak beş yılın ardından tablo değişir.
Neron lüks yaşamaya başlar. Kendisi için görkemli bir saray yaptırır: Domus Aurea, yani Altın Ev. Güç artık kontrol değil, gösteri halini alır.
Büyük Roma Yangını ve Suçlamalar
18 Temmuz 64 gecesi Roma’da büyük bir yangın çıkar. Yangın yaklaşık 5–6 gün sürer. Tarihçi Tacitus’a göre şehrin yaklaşık yüzde 10’u yok olur.
Büyük Roma Yangını, Neron’un adını sonsuza kadar tartışmalı hale getirir. Bazı kaynaklara göre Neron, şehri kendi zevkine göre yeniden inşa etmek için yangını bilerek başlatmıştır. Kesin bir kanıt yoktur ama söylenti çok güçlüdür.
Popüler kültürde “keman çalan Neron” hikâyesi vardır. Oysa keman o dönemde henüz icat edilmemiştir. Rivayete göre Neron, Palatino Tepesi’nde sahne kıyafetleri içinde lir çalıp şarkı söylüyordu.
Halk bir suçlu arıyordu. Neron ise suçu Hristiyanların ve Yahudilerin üzerine attı. Binlerce kişi bu dönemde öldürüldü.
Güçten Çöküşe
Yangın sonrası Neron halkın gözünde hızla değer kaybeder. Gösteri yapmaya, sahneye çıkmaya, şarkı söylemeye başlar. Bir Roma imparatoru için bu davranışlar alışılmış değildir.
67 yılında yeteneklerini göstermek için Yunanistan’a gider. Şarkıcılık, şairlik ve spor alanlarında yarışmalara katılır. Bu davranışları, onun ruhsal durumu hakkında söylentileri artırır.
Senato ve ordu sonunda ona karşı ayaklanır. Neron vatan haini ilan edilir.
Neron’un Sonu
9 Haziran 68’de Roma dışına kaçar. Bir mağarada intihar ettiği söylenir. Boğazını keserek hayatına son verdiği rivayet edilir.
Roma İmparatorluğu’nda bir dönem kapanır.
Neron Gerçekten Çılgın mıydı?
Tarih her zaman net değildir. Neron’un gerçekten Roma’yı yakıp yakmadığı tartışmalıdır. Ancak propaganda, söylenti ve güç mücadelesi onu tarihin en kötü şöhretli imparatorlarından biri haline getirmiştir.
Neron’un ruh hastası olduğu iddiası var ama kesin bir tanı yok elbette. Bazı modern tarihçiler onun tamamen “canavar” olmadığını, siyasi rakiplerinin ve sonraki tarihçilerin imajını kararttığını savunuyor.
Ama şu bir gerçek: Roma tarihinde adı en tartışmalı imparatorlardan biri.
Neron’un adı sadece Büyük Roma Yangını ile anılmıyor. Antik kaynaklara göre onun “çılgın” diye anılmasına yol açan başka olaylar da var. Tabii şunu da unutmamak lazım: Bu bilgilerin çoğu, ona pek de sempati duymayan tarihçilerden geliyor. Yani biraz propaganda, biraz gerçek karışımı bir portre. Şimdi gel, Neron’un adını kötü şöhrete taşıyan diğer olaylara bakalım.
Annesini Öldürtmesi
En çok konuşulan olaylardan biri annesi Agrippina’yı öldürtmesi. İlk yıllarda Neron üzerinde büyük etkisi olan Agrippina, zamanla oğlunun gücü için tehdit haline geliyor. Rivayete göre Neron önce annesini denizde batacak şekilde tasarlanmış bir gemiyle öldürmeye çalışıyor. Plan başarısız olunca asker göndererek öldürtüyor.
Bir imparatorun kendi annesini ortadan kaldırması, Roma’da bile şok etkisi yaratmış.
Üvey Kardeşi Britannicus’un Ölümü
Tahta geçmeden önce Claudius’un meşru varisi Britannicus’tu. Britannicus’un bir ziyafet sırasında zehirlenerek öldüğü söylenir. Şüpheler doğal olarak Neron’un üzerine gitmiş.
Eşlerini Öldürtmesi
Neron’un ilk eşi Octavia’yı sürgüne gönderdiği ve daha sonra öldürttüğü biliniyor. İkinci eşi Poppaea Sabina’nın ise hamileyken Neron tarafından tekmelenerek öldürüldüğü iddia edilir. Bu olayın doğruluğu tartışmalı olsa da antik kaynaklarda böyle geçer.
Domus Aurea: Aşırı Lüks Tutkusu
Büyük Roma Yangını’ndan sonra Neron’un yaptırdığı Domus Aurea yani Altın Ev, dönemin en ihtişamlı sarayıydı. İçinde yapay göller, altın kaplamalar, heykeller ve devasa bir Neron heykeli vardı. Halk şehir yanmışken imparatorun böyle bir saray yaptırması tepki çekmiş.
Sanat Takıntısı
Neron kendini büyük bir sanatçı olarak görüyordu. Sahneye çıkıp şarkı söylüyor, lir çalıyor ve şiir okuyordu. Roma imparatorlarının askeri güçle anıldığı bir dönemde, onun halk önünde performans sergilemesi ciddi bir itibar kaybı yaratmıştı.
67 yılında Yunanistan’a gidip yarışmalara katılması ve “ödüller kazanması” Roma elitleri tarafından küçümsenmiş.
Hristiyanlara Zulüm
Büyük Roma Yangını’ndan sonra suçu Hristiyanların üzerine atması ve onları ağır şekilde cezalandırması, tarihteki ilk büyük Hristiyan zulümlerinden biri olarak anılır.
Senato ile Çatışma
Zamanla Senato ve ordu ile arası açıldı. İsyanlar başladı. Neron, muhaliflerini sert şekilde bastırdı. Sonunda kendisi vatan haini ilan edildi.
Sıkça Sorulan Sorular
İmparator Neron gerçekten Roma’yı yaktı mı?
Büyük Roma Yangını’nın Neron tarafından başlatıldığı kesin olarak kanıtlanmış değildir. Antik tarihçi Tacitus, yangının sebebinin belirsiz olduğunu yazar. Ancak halk arasında Neron’un şehri yeniden inşa etmek için yangını başlattığına dair güçlü bir inanç oluşmuştur.
Neron gerçekten keman mı çalıyordu?
Hayır. Popüler kültürde “Roma yanarken keman çalan Neron” ifadesi geçer ancak keman o dönemde henüz icat edilmemişti. Rivayete göre Neron lir çalıyordu.
Neron annesini öldürttü mü?
Antik kaynaklara göre Neron, annesi Agrippina’yı önce batacak şekilde tasarlanmış bir gemiyle öldürmeye çalışmış, plan başarısız olunca asker göndererek öldürttürmüştür.
Neron’un yaptırdığı Domus Aurea nedir?
Domus Aurea yani Altın Ev, Neron’un Büyük Roma Yangını’ndan sonra yaptırdığı görkemli saraydır. Aşırı lüksü nedeniyle halk arasında tepki çekmiştir.
Neron neden Hristiyanlara zulmetti?
Büyük Roma Yangını sonrası halkın öfkesini başka bir yöne çevirmek isteyen Neron’un suçu Hristiyanların üzerine attığı ve birçok kişiyi idam ettirdiği belirtilir.
Neron nasıl öldü?
MS 68 yılında Senato tarafından vatan haini ilan edildikten sonra Roma’dan kaçmış ve bir mağarada intihar ettiği söylenmiştir.
Neron gerçekten akıl hastası mıydı?
Neron’un ruhsal durumu hakkında kesin bir tıbbi kanıt yoktur. Onu “çılgın” olarak tanımlayan anlatımların bir kısmı siyasi propaganda olabilir.
