Roma tarihini karıştırdığınızda bazı isimler karşınıza “büyük” olarak çıkar, bazıları ise “karanlık”. İmparator Caligula ikinci grupta yer alır.
Asıl adı Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus olan Caligula, Roma İmparatorluğu’nun üçüncü imparatoru kabul edilir. MS 37–41 yılları arasında yalnızca dört yıl hüküm sürmesine rağmen, adı yüzyıllardır “deli imparator” olarak anılır.
Ve ironik olan şu: Roma’nın en güçlü adamı, kendi muhafızları tarafından öldürülmüştür.
Caligula İsmi Nereden Geliyor?
“Caligula” kelimesi “küçük sandalet” anlamına gelir. Çocukken asker babası Germanicus ile ordugâhlarda dolaşırken küçük asker sandaletleri giydiği için bu lakap takılmıştır.
Yani tarihin en tuhaf imparatorlarından biri aslında sevimli bir lakapla başlamıştır.
Tahta Çıkışı
Tiberius 16 Mart 37’de öldüğünde varis olarak hem Caligula’yı hem de Tiberius Gemellus’u göstermişti. Ancak kısa süre içinde Gemellus saf dışı bırakıldı ve Caligula tek başına imparator oldu.
Bazı kaynaklara göre Tiberius’un ölümünü hızlandırmak için muhafız komutanı Macro’nun müdahale ettiği iddia edilir. Gerçek net değildir ama Roma halkı genç Caligula’yı sevmiş ve büyük umut bağlamıştır.
İlk Yıllar: Umut Veren Bir Başlangıç
İmparator Caligula’nın ilk dönemi şaşırtıcı biçimde olumludur. Vergileri azaltır, yangın mağdurlarına yardım eder, halkın desteğini kazanır.
Ancak kısa süre sonra ağır bir hastalık geçirir. Tarihçiler, bu hastalıktan sonra kişiliğinin dramatik biçimde değiştiğini yazar.
Tanrı Kompleksi ve Despotluk
Caligula zamanla kendisini tanrı ilan etmeye başlar. Kendi adına tapınak yaptırır, kurban sunulmasını ister. Festivallere bazen Herkül, bazen Apollo, bazen Venüs kılığında katılır.
Senato üyelerini aşağılar, onlara fiziksel ve psikolojik baskı uygular.
Kimi kaynaklara göre kardeşlerini ve yakın çevresini öldürtür. Savurganlığı ise dillere destandır. Tiberius’tan kalan hazineyi birkaç ay içinde tükettiği söylenir.
Atı İçin Saray Yaptırdığı Doğru mu?
En meşhur hikâyelerden biri, atı Incitatus için saray yaptırdığı ve onu konsül yapmayı düşündüğüdür. Bu olayın ne kadarının gerçek, ne kadarının abartı olduğu tartışmalıdır.
Ancak Caligula’nın gösterişi ve provokasyonu sevdiği açıktır.
Baiae Köprüsü Efsanesi
Astrologların “At sırtında Baiae Körfezi’ni geçmeyen imparator olamaz” sözünü ciddiye aldığı söylenir. Bunun üzerine Puteoli ile Baiae arasına sandallardan oluşan kilometrelerce uzunlukta bir köprü yaptırır ve Büyük İskender zırhıyla at üstünde körfezi geçer.
Bu olay, onun güç gösterisinin sembollerinden biri olarak anlatılır.
Acımasızlığı
Arenada yeterli mahkûm kalmadığında seyirciler arasından insan seçtirip aslanlara attırdığı iddiası vardır. Vergi toplamak için zenginleri idam ettirdiği de anlatılır.
Bazı kaynaklarda ensest iddiaları, genelev kurdurduğu ve özel hayatına dair aşırı uç hikâyeler yer alır. Ancak bu anlatımların çoğu, onun ölümünden sonra yazılmıştır.
Ölümü
Senato üyeleri ve Praetorian muhafızları Caligula’dan giderek rahatsız olur. 41 yılında, saray koridorunda muhafızları tarafından öldürülür.
Yerine amcası Claudius geçer.
Roma tarihinde ilk kez bir imparator, kendi güvenliğinden sorumlu askerler tarafından öldürülmüştür.
Gerçekten Deli miydi?
Caligula’nın gerçekten akıl hastası olup olmadığı tartışmalıdır. Onu anlatan tarihçiler Senato yanlısıdır ve kişisel nefretleri metinlere yansımış olabilir.
Ancak şu kesin: Caligula, Roma İmparatorluğu’nun en tartışmalı ve en karanlık figürlerinden biridir.
Roma gezilecek yerler arasında Palatino Tepesi’nde yürürken, bir zamanlar burada kendini tanrı ilan eden genç bir imparatorun dolaştığını düşünmek ürkütücü.
Sıkça Sorulan Sorular
İmparator Caligula kimdir?
Caligula, asıl adıyla Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus, Roma İmparatorluğu’nun üçüncü imparatorudur. MS 37–41 yılları arasında hüküm sürmüştür ve kısa yönetimine rağmen Roma tarihinin en tartışmalı figürlerinden biri olmuştur.
Caligula neden “deli imparator” olarak anılır?
Antik kaynaklara göre Caligula kendisini tanrı ilan etmiş, aşırı lüks yaşamış ve acımasız uygulamalarda bulunmuştur. Ancak bu anlatımların bir kısmının siyasi propaganda olabileceği de düşünülmektedir.
Caligula gerçekten atını konsül yaptı mı?
Caligula’nın atı Incitatus’u konsül yapmayı düşündüğü anlatılır. Bazı tarihçiler bunun bir güç gösterisi ya da Senato ile alay etmek için yapılmış sembolik bir hareket olduğunu savunur.
Caligula neden öldürüldü?
Despot ve aşağılayıcı tutumu nedeniyle Senato üyeleri ve Praetorian muhafızları arasında büyük tepki topladı. MS 41 yılında kendi muhafızları tarafından öldürüldü.
Caligula kaç yaşında öldü?
Caligula 28 yaşında öldürüldü ve Roma tarihinde en genç ölen imparatorlardan biri oldu.
Caligula gerçekten ensest ilişki yaşadı mı?
Antik tarihçiler, Caligula’nın kız kardeşleriyle uygunsuz ilişkileri olduğunu iddia eder. Ancak bu bilgilerin kesinliği tartışmalıdır.
Caligula döneminde Roma nasıl bir süreç yaşadı?
İlk döneminde halk yanlısı reformlar yaptı ancak daha sonra savurganlık ve baskıcı yönetim öne çıktı. Bu dönem Roma İmparatorluğu’nun en istikrarsız süreçlerinden biri olarak kabul edilir.
