Budizm, MÖ 6. yüzyılda Hindistan’da ortaya çıkan ve bugün milyonlarca insan tarafından benimsenen bir öğreti sistemidir. Kurucusu Siddhartha Gautama’dır ve aydınlanma sonrası “Buda” olarak anılmıştır. Budizm, bir tanrı merkezli din olmaktan çok, insanın acıdan kurtuluş yolunu anlatan bir felsefe olarak görülür.
Buda Kimdir?
Siddhartha Gautama, MÖ 563 civarında Nepal-Hindistan sınırında bir prens olarak doğdu. Saray hayatının konforu içinde büyüdü. Ancak hastalık, yaşlılık ve ölümle karşılaşması onun dünyaya bakışını değiştirdi.
29 yaşında sarayı terk etti. Uzun yıllar meditasyon ve arayış sürecinden sonra Bodhi ağacının altında aydınlanmaya ulaştı. Bu andan sonra “Buda” yani “Uyanmış Olan” olarak anılmaya başladı.
Budizm Ne Öğretir?
Budizm’in temelinde “acı” kavramı vardır. Buda’ya göre hayatın doğasında acı vardır. Ancak bu acının nedeni ve çözümü vardır.
Dört Yüce Gerçek şunlardır:
Hayat acıdır.
Acının nedeni arzudur.
Arzu sona erdirilebilir.
Sekiz Dilimli Yol ile acıdan kurtulmak mümkündür.
Bu yol; doğru düşünce, doğru söz, doğru eylem gibi etik ve zihinsel disiplinleri içerir.
Budizm’de Tanrı İnancı Var mı?
Budizm klasik anlamda yaratıcı bir tanrı merkezli değildir. Buda kendisini bir peygamber ya da tanrı olarak tanımlamaz. O bir rehberdir. Öğreti, kişinin kendi çabasıyla aydınlanabileceğini savunur.
Bu yönüyle Budizm, hem din hem de felsefi bir yaşam yolu olarak görülür.
Budizm Nasıl Yayıldı?
Budizm Hindistan’dan Çin’e, Tibet’e, Güneydoğu Asya’ya ve Japonya’ya kadar yayıldı. İpek Yolu bu yayılmada büyük rol oynadı.
Zamanla farklı ekoller ortaya çıktı:
Theravada
Mahayana
Vajrayana
Her biri Budizm’in temelini korurken yorum farkları geliştirdi.
Budizm’in Temel Kavramları
Karma: Eylemlerin sonuç doğurması.
Reenkarnasyon: Doğum ve ölüm döngüsü.
Nirvana: Acının ve arzunun sona erdiği özgürlük hali.
Meditasyon: Zihinsel berraklık ve farkındalık pratiği.
Budizm bana hep şunu düşündürür: Güç bazen bir imparatorluk kurmak değil, zihni sakinleştirmektir.
Bir prens tahtı bıraktı.
Bir insan ağacın altında oturdu.
Ve milyonlarca insanın hayatını etkileyen bir öğreti doğdu. 🌿✨
Budizmde dört esas vardır:
1- Hayat, ıstırap ile doludur. Zevk ve sefa, bir hayal, bir aldatıcı rüyadır. Doğum, ihtiyarlık, hastalık ve ölüm de acı bir ıstıraptır.
2- Bu ıstıraplardan kurtuluşa mani olan şey, bilgisizlik yüzünden kapıldığımız hevesler ve ne olursa olsun, muhakkak yaşamak arzumuzdur.
3- Istırabı yenmek için, bütün geçici heveslerle birlikte muhakkak yaşamak arzusunu da terk etmek gerekir.
4- Yaşama hevesinin sönmesi ile, insan rahata kavuşur. Bu hâle “Nirvana” ismi verilmektedir. Nirvana, hiçbir hevesi ve ihtirası olmayan bir insanın, dünya zevklerinden elini çekerek kutsal istirahata kavuşması demektir.
Başta Allah inancının olmayışı sebebiyle Budizm bir din veya inanç sistemi olmaktan ziyade, bu dünya hayatında insanın ulaşması gereken anlayış olgunluklarını belli bir sistem dahilinde sunan bir felsefe akımıdır.
Buda
- Buda, milattan tahminen 560 sene evvel, Hindistan’da Benares şehrinin doğmuştur.
- Asıl adı, Guatama veya Gotama’dır. Buda ismi, ona sonradan verilmiş lakab olup, münevver (aydın), ilhama kavuşan demektir.
- Buda bir insan, babası ise bir beyliğin hakimi idi. Rivayete göre annesi çeşitli rüyalar görmüş, bunları babasına anlatmıştır.
- Babası onun bir hükümdar veya ilhama kavuşan bir kimse olmasını istemediği için sarayında muhafaza etmiş.
- Buda 29 yaşında babasının sarayından kaçmış ve bir ormanda inzivaya çekilerek şiddetli bir riyazet (açlık) çekmiştir.
- Nihayet 35 yaşında, Nerancara Nehri kenarında bir incir (bo) ağacı altında oturup düşünürken, zihninin aydınlandığını, ilhama kavuştuğunu söylemiştir.
- Buda, insanların saadete kavuşması için, 8 yol tavsiye etmektedir. Bunlar; doğru itikat, doğru karar, doğru söz, doğru hareket, doğru hayat, doğru çalışma, doğru tefekkür (düşünce), doğru muhakemedir.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
1. Buda kimdir?
Buda, asıl adı Siddhartha Gautama olan ve MÖ 6. yüzyılda yaşamış bir düşünürdür. Aydınlanmaya ulaştıktan sonra “Uyanmış Olan” anlamına gelen Buda unvanıyla anılmıştır.
2. Bu öğreti nasıl ortaya çıktı?
Siddhartha Gautama’nın insan yaşamındaki acı, hastalık ve ölüm üzerine düşünmesi ve uzun bir arayış sürecinden sonra aydınlanmaya ulaşmasıyla ortaya çıkmıştır.
3. Dört Yüce Gerçek nedir?
Yaşamda acı vardır, acının nedeni arzudur, arzu sona erdirilebilir ve doğru yaşam yolu ile bu döngüden çıkılabilir anlayışını ifade eder.
4. Nirvana ne anlama gelir?
Nirvana, arzunun ve acının tamamen sona erdiği özgürlük halidir. Yeniden doğum döngüsünden kurtuluşu simgeler.
5. Karma inancı nedir?
Karma, yapılan her eylemin bir sonucu olduğu fikridir. İyi ya da kötü davranışlar gelecekte karşılık bulur.
6. Reenkarnasyon neyi ifade eder?
Canlıların doğum ve ölüm döngüsü içinde yeniden dünyaya gelmesi anlayışını ifade eder.
7. Tanrı inancı var mıdır?
Klasik anlamda yaratıcı bir tanrı merkezli değildir. Öğreti, bireyin kendi farkındalığı ve çabasıyla aydınlanabileceğini savunur.
8. Hangi ülkelere yayılmıştır?
Hindistan’dan Çin’e, Japonya’dan Tibet’e ve Güneydoğu Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada farklı ekoller halinde yayılmıştır.
