- Sami asıllı Ortadoğu halkı İbraniler.Göçebe olarak yaşayan bu kavim, aralarındaki en bilgin ve en saygın kişilerce (eski peygamberler) yönetiliyordu.
- Eski Ahit’e göre Milattan iki bin yıl kadar önce, onlardan biri, yani İbrahim Peygamber gidip Ken’an Ülkesi’ne (şimdiki Filistin) yerleşti; bunlara “nehri aşan” anlamına İbrani dendi.
- Ken’an’da kıtlık başladı. Açlık yüzünden halkın bir kısmı Mısır’a göç etti, orada köle olarak yaşadı, İbrahim’den sonra İbranilerin başına yine onun oğulları geçti: Yakup ve İshak bunların en ünlüleridir. Yakup bir gece rüyasında tanrı Yahova ile güreşmiş ve onu yenmişti. Bunun üstüne kendisine “güreşte yenen” anlamına İsrail adı verildi. Kavmine de İsrailoğulları dendi.
- Yakup’un oğlu Yusuf Mısır’a gitti ve bir süre sonra kavmini de yanına aldırdı. Ama M.Ö. XIII. yy.da İbraniler, Musa’nın firavunla olan mücadelesi yüzünden, onun yönetiminde Mısır’dan ayrıldılar. Uzun süre çölde yaşadılar, sonra “Adanmış Ülke” diye adlandırdıkları Filistin’in fethine giriştiler.
Îbraniler Davut ve Süleyman zamanında (M.Ö. X. yy.) zenginliğin ve kudretin doruğuna ulaşmışlardı. Ama, Süleyman ölünce, gerileme dönemi başladı ve krallık iki rakip devlete bölündü: İsrail ve Yahudi Devleti (Yuda). Bu devletler, sırayla Asurluların, Babillilerin, Perslerin ve Romalıların egemenliğine girdi.
Menora ya da Menorah, Kudüs Tapınağı’nda zeytinyağı ile yakılan Yedi Kollu Şamdan. Yahudilerin en eski sembollerinden biridir. İlk anlamı “Daimi Işık”ı simgelemesidir. Bu ışık bir bakıma evrenin ve ruhlarımızın aydınlığını simgelerken, ışığın bilimin aydınlığını ifade etmesi noktasından hareketle, Menora aynı zamanda bilimin devamlılığını ve sonsuzluğunu sembolize eder.
İbrani kabilelerini birleştiren Hz. Musa, Yahudiler’in en büyük peygamberidir. Kutsal Kitap’a göre, Tanrı’nın yardımıyla Mısır’daki İbraniler’in soyundan gelen İsrail-oğullan’nı kölelikten kurtaran Musa, halkına Tanrı’nın yasalarını, ibadetin ve günlük yaşamın kurallarını bildirmiştir. Kutsal Kitap’ın Eski Ahit bölümündeki Tevrat ya da Tora olarak bilinen ilk beş kitabı Musa’nın yazdığı sanılmaktadır.Kuran’a göre Hz. Musa kitap indirilen ilk peygamberdir. Kurduğu dinin adı Musevilik, kitabının adı ise Tevrat’tır.
Kutsal Kitap’a göre, bir Mısır kralı İsrailoğulları’nın giderek çoğaldığını ve güçlendiğini belirterek, yeni doğan her erkek İbrani çocuğun öldürülmesini buyurdu. Musa doğduğunda annesi onu bir süre sakladıktan sonra sazdan bir sepetin içinde Nil Irmağı kıyısındaki sazlıkların arasına bıraktı. Kız kardeşi Miryam, biraz ilerde durarak ne olacağını gözledi. Irmakta yüzmeye gelen firavunun kızı bebeği buldu ve yanına almak istedi. Miryam prensese bebeği emzirmek için kendi annesini getirdi. Annesi tarafından emzirilen Musa, prensesin oğlu olarak sarayda büyüdü.
Bir gün kutsal bir dağda hiç sönmeden yanan çalılıklar arasından Tanrı’nın kendisiyle konuştuğunu duydu. Tanrı ondan Mısır’a geri dönmesini ve İsrailoğulları’nı Mısır’dan çıkarmak için firavuna başvurmasını istedi.
Yahudiler Mısır’dan kaçışlarını bugün de Hamursuz Bayramı olarak kutlarlar.
Gitmelerine izin verdikten sonra pişman olan firavun İsrailoğulları’nın ardından askerlerini yolladı. Yola çıkanlar firavunun asker-‘ leriyle Kızıldeniz arasına sıkıştı. Musa yardım isteyince Tanrı ona, asasını kullanarak denizde yol açmasını söyledi. Musa asasını kaldırdı ve deniz ikiye ayrıldı. İsrailoğulları ortadaki toprak yoldan ilerleyerek rahatlıkla karşı kıyıya geçtiler, ama onları izleyen Mısırlı askerlerin tümü deniz yeniden birleşince boğuldu.
Uzun süre çölde yolculuk yapan İsrailoğulları, Sina Dağı’na geldiklerinde Tanrı, Musa’ ya dağa çıkmasını buyurdu ve ona On Emir yazılı iki taş tablet verdi.
On Emir, Tanrı’nın tek olduğunu, İsrailoğulları için başka Tanrı olmadığını bildirir ve puta tapmayı yasaklar. Ana babaya saygı gösterilmesini, haftanın altı günü çalışılmasını ister. Ayrıca hırsızlık yapmayı, adam öldürmeyi, yalan yere tanıklık yapmayı, evlilik dışı ilişki kurmayı, komşunun malına ve ırzına göz dikmeyi haram sayar. Bu emirlere ek olarak Musa yolculukları boyunca İsrailoğulları için günlük yaşamlarım düzenleyen kuralları da koydu.
Yahudilik ve Musevilik arasında ki fark
- Yahudi , yahudilik ırkına mensup insandır.
- Musevi ise musevilik dinine mensup insandır.musevilik çoğu yerde yahudilik olarak da geçer ama karıştırmayın yahudilik ırktır.Musevilik bir dindir, musa’nın peşinden gidenler anlamına gelir
- Yahudilik ise bir ırkın ismidir, yakup’un soyundan gelenleri ifade eder.
- Museviler Musa peygamber’in naklettiği kurallara göre yaşarken yahudiler bu dini kendi emelleri uğruna değiştirip siyasallaştıran ve kendilerine özel insanlar güruhu olarak addeden ırktır.
- Yahudilerin neredeyse tamamı musevi dinine mensuptur, musevi dini mensuplarının çoğu da yahudidir. Ancak bütün museviler yahudi değildir. musevi türkler, musevi kürtler, musevi araplar. vardır. yahudilik ırkla özelleştirilmiş sınırları museviliğe nazaran oldukça dar kalan bir inanış biçimidir.
- Musevi kelimesi, sadece, yahudi bir anneden doğmadığı halde sonradan yahudi inancını seçen birisi için söylenebilir, zira israiloğulları ırkından değildir.
Süleyman Tapınağı
Süleyman peygamberin dünya tarihinde ilk kez bir tek tanrı adına Kudüste yaptırmaya karar verdiği tapınak. Süleyman mabedi olarak da anılır. MÖ 965’de tapınağın inşasına başladı.Bugüne duvarı kalmış olan üçüncü mabedin batı duvarıdır ki bu da fanatik yahudilerin kutsal ağlama duvarıdır. Birinci ve yerine yapılmış olan ikinci tapınak tamamen yıkılmışlardır.
