2000 yıllık Zengin Efes’lilerin evleri Yamaç Evler

Acarlar Mahallesi, 35920 Selçuk/İzmir
Muhteşem
Efes Antik kent

Bundan 50 yıl önce 1962 yılında keşfedilen Romalıların şehir merkezi Efes Antik Kenti’nin tam merkezinde bulunan ve 4 bin metrekareye yayılmış alana verilen isimdir Yamaç Evleri. Günümüze kadar şaşırtıcı biçimde korunarak gelmiş olması, Yamaç Evleri’nin en önemli ve göze çarpan özelliğidir.

Yamaç Evler; Helen ve Roma çağlarından kalma Efes kentinin merkezinde bulunuyor ve günümüzde burası, Kuretler Caddesi şeklinde adlandırılıyor. Cadde, iki yüksekçe tepenin (kuzeyde Panayır ile güneydoğuda Bülbül dağları) arasına yerleşmiş. Roma döneminin varlıklı üst sınıf yaşantısını günümüze taşıyan ve eşsiz mimarlık eserleri olarak kabul edilen evler, cadde ile tepelerden birinin yamaçları arasında kurulmuş. Caddenin o çağdaki adının Embolos olduğu sanılıyor.

Tiberius(MS 1.yy) döneminde inşa edilmiş evler, büyük bir depremle yok olmuş 3. yüzyıla kadar kullanılmıştır.

Evlerde, günümüzdeki merkezi ısıtma sistemine benzer bir uygulama gerçekleştirilmiş. Hamam benzeri merkezi ısıtma yerleri oluşturulmuş. Mutfak, kabul ve bazı yatak odalarındaki çeşmeler künklerle merkezi ısıtma merkezlerine bağlanmıştır.

Günlük yaşama uygun olarak hazırlanan oturma odaları, salon ve kabul odalarının altından künkler geçirilmiş.Geçirilen künkler merkezi ısıtma sistemine bağlanarak, zeminden ısıtma gerçekleştirilmiştir. Hayranlık uyandırıcı bir çözümleme ile günümüz merkezi ısıtma sisteminden daha iyi bir çözüm üretmişler.

Hayranlık uyandırıcı bir çözümleme de kanalizasyon sistemleridir. Yer altına su iletim kanallarını kuranlar, bu teknolojilerini kanalizasyon sistemlerine de uyarlamışlardır. Böylelikle, Yamaç Evlerin tuvaletleri evlerin içine, koku yapmayacak ve havalandırması kolay olacak yerlerine yapılmıştır. Bütün evlerdeki tuvaletlerin kanalizasyonları ana kanalizasyona bağlanmıştır.

Fritz Krinzinger 1940 doğumlu, Avusturyalı bir bilim adamı. 1995 yılından beri Efes’te bilimsel sorumluluk taşıyor. 1998 yılından başlayarak da, Efes’teki kazının başkanlığını yürütüyor.

Krinzinger, evlerin serüvenini kısaca şöyle özetliyor; “Yamaç Evler, 1960’lı yıllardan başlayarak ortaya çıkartılmaya başlamış ve ilk kez, Yamaç Ev 1 adı verilen, çok parçalı bütün kazılmıştı. Burasının toplam alanı, yaklaşık 3.000 m2’ydi. Ortaya çıkarılan altı tane tek katlı ev, M.Ö. 1. yüzyılda inşa edilmiş ve arazinin yükseltisine uygun biçimdeki dört taraçaya yayılmıştı. Bu, en eski dönem evlerin üstünde daha sonraları yeniden inşa edilmiş bir peristil evin (ortası avlulu ev) kalıntıları çok iyi korunmuştu. Öyle ki, birkaç katlı olmasına rağmen, onarımı yeniden yapılabilmişti. Kazılardan elde edilen bilgilere göre, daha sonra Erken İmparatorluk döneminde bu yapı tarzı bırakılmış, ama, yerine 1.400 m2’lik bir alanı kaplayabilen gösterişli bir yapı inşa edilmişti.”

Bugün üzeri özel bir çatı ile kaplı olan bu evler disardan oldukca sade gorunseler de, icleri oldukca suslu ve iyi dekore edilmiştir. Duvar ve yerleri göz alıcı mozaik ve fresklerle süslenmiştir.

Yamaç Evler’nin, onca depreme karşın ayakta kalıp iyi bir şekilde korunarak bugünlere gelebilmesi arkeologları bile şaşırtıyor. Bu özel alanı zarar görmemesi için yapılan cam yürüyüş yolları üzerinden gezebiliyor. Malzeme cam olduğu için altınızdaki katmanları da rahatça görebiliyorsunuz.

Evlerde mermer döşemeler, mozaik kaplamalar, karolar oldukça etkileyici. M.S. 3. Yüzyıl’da bir deprem geçirdiği anlaşılan evlerin yeniden onarıldığı ve yenilendiği tahmin ediliyor. Efes’li elitlerin günlük yaşamlarını yansıtan evlerin belediyeye misafir ağırlama ve günlük işlerinde kullanması için verildikleri de biliniyor.

Roma İmparatoru Agustus zamanında Asya eyaletinin başkenti olan Efes’te 200 binin üzerinde insan yaşadığı tahmin ediliyor.

Roma ve Geç Antik dönem Efes kenti, çağdaş dönemlerde üzerine yapı inşa edilmeyen antik dünyanın tek mega kentidir. Bu yüzden Efes arkeolojik yerleşmesi, antik dönemdeki kent yaşamı olgusunu çalışmak için benzersiz bir olanak sunar.

 

Related Place